အႏုပညာအရ progressive ျဖစ္တယ္ဆိုတာ
ဘာလဲ(လင္းထင္)
အႏုပညာအရ progressive ျဖစ္တယ္၊
တိုးတက္ေသာအယူ႐ိွတယ္ဆိုတာ ဘာလဲကိစၥဟာ တခါတခါမွာ အေတာ္ျပႆနာ ႐ိွတယ္။ ကဗ်ာအေၾကာင္းနဲ႔ယွဥ္ေျပာရေအာင္။
''ပန္းနီနီ မပန္ေလနဲ႔၊ အမယ္မွာ
နတ္ပန္းပြင့္တဲ့၊ အတင့္ငယ္မွ ရဲခ်င္၊ ေပ်ာ္လိုအားျဖင့္ ေခါင္းဖ်ားတင္၊ အရင္လူနဲ႔လြဲတတ္တယ္''
ဆိုတဲ့ အိုင္ခ်င္းေလးဟာ တစ္ပုဒ္လံုး ရပ္ထဲ႐ြာထဲက အယူသည္းမႈအပါအဝင္
ပါးစပ္စကားေတြကို ေရးထားတာပဲ။ ဒါေပမယ့္ က်ေနာ္အစြဲလမ္းဆံုး အႀကိဳက္ဆံုးပဲ။
ဒီကဗ်ာေလးကိုဖတ္ရရင္ ဘာကို အဓိက လံႈ႔ေဆာ္သမႈျပဳသလဲဆို ကိုယ့္ဇာတိ၊ ကိုယ္လာရာ ယဥ္ေက်းမႈေနာက္ခံ၊ ကိုယ့္ဘာသာစကားအေပၚအဖိုးထားတတ္မႈ ျမတ္ႏိုးတြယ္တာမႈအေပၚ။ အယူသည္းမႈကိုျဖန္႔ခ်ိသမို႔ ဒီကဗ်ာဟာ ေနာက္ျပန္ဆြဲကဗ်ာလို႔ ခ်ည္းကပ္သူ လက္ဝဲလက္ယာ မဟာပညာေက်ာ္ က်ေနာ္ေတာ့ မေတြ႔ဖူးေသးဘူး။
Political Poetry မဟုတ္လို႔ တိုးတက္အသြင္မေဆာင္ဖူးဆိုတဲ့ argument မ်ိဳး ေပးသူ႐ိွရင္လည္း က်ေနာ့္အျမင္မွာေတာ့ ပန္းနီနီ မပန္ခိုင္းတာဟာ အခုေခတ္ အြန္လိုင္းပရိသတ္နွလံုးေခြ႔တဲ့ political poem ေတြလည္းျဖစ္တဲ့ ေအာင္ဆန္းစုၾကည္ေသတမ္းစာတို႔၊ ဟဲ့.. ခင္ၾကည္ ညည္းေယာက္်ား ဘာျဖစ္တယ္ ညာျဖစ္တယ္ကဗ်ာေတြေလာက္ reactionary မျဖစ္ဘူးလို႔ပဲ ေျပာရမယ္။
ဒီေတာ့ က်ေနာ္ အဆို ၂-ခု ျပဳမယ္။ နံပါတ္တစ္ အဆိုကေတာ့ political poem တိုင္း progressive မျဖစ္ဘူး။ အုပ္စိုးသူလူတန္းစားကိုဘုန္းေတာ္ဖြဲ႔တဲ့အႏုပညာမ်ိဳးဟာ ေနာက္ဆံုး စစ္အုပ္စုအဆက္ဆက္ေအာက္မွာ အက်ိဳးျပဳကဗ်ာ/သီခ်င္း၊ ႏိုင္ငံေတာ္(႐ုပ္႐ွင္)ကား အမည္ေအာက္မွာ ေဖာက္ျပန္တဲ့အေတြးအေခၚေတြျဖန္႔ခ်ိလိုရင္းနဲ႔ဖန္တီးၾကတာ ျမင္သာထင္သာပဲ။ မျမင္သာ မထင္သာတာကေတာ့ ျမင္းမူေမာင္ႏိုင္မိုးမွ မဟုတ္ဘူး.... ဥပမာ ေအာင္ဆန္းစုၾကည္ေသတမ္းစာကဗ်ာမ်ိဳးဟာလည္း စိတ္ကူးယဥ္မႈအတိနဲ႔
အႏုပညာကိုသင္းသတ္တာပဲမို႔ က်ေနာ္ကေတာ့ ဒီမို-ေမာင္ႏိုင္မိုး ကဗ်ာမ်ိဳးအျဖစ္စာရင္းသြင္းတယ္။
က်ေနာ့္ ဒုတိယအဆိုကေတာ့ ပံုသ႑ာန္ပိုင္းဆိုင္ရာလြတ္လပ္႐ံုနဲ႔ အႏုပညာပစၥည္းဟာ မလြတ္လပ္ဘူး။ ျမင္းမူေမာင္ႏိုင္မိုးရဲ့ေလးလံုးစပ္ကဗ်ာမွ မဟုတ္ဘူး၊ ကာရံမဲ့ကဗ်ာ စကားေျပကဗ်ာ ႀကိဳက္တဲ့ပံုစံနဲ႔ေရး၊ ဘုန္းေတာ္ဖြဲ႔ရင္ ေနာက္ျပန္ဆြဲတယ္... ေဖာက္ျပန္တယ္။ မလြတ္လပ္တဲ့ အႏုပညာျဖစ္တယ္။
ဗမာျပည္မွာ ခက္ၾကပံုက မဆလေခတ္ ဒန္လက္ဦးတခ်ဴိ႕ ဗမာေဘာ္႐ီွဗစ္ေယာင္ေဆာင္တဲ့ မဆလစစ္အစိုးရကို တိုက္႐ိုက္မဆဲရဲေတာ့ ကြန္ျမဴနစ္တင္မက ဒညင္းသီးနဲ႔ ႂကြက္စုတ္ပါ ဓါးစာခံျဖစ္ရတာပဲ။ ဖန္ဆင္း႐ွင္အယူ ကားလ္ခ်ားေနာက္ခံကလာတာမဟုတ္ပဲ ဗမာေမာ္ဒန္ ကဗ်ာနဲ႔ဝတၳဳတိုေတြမွာ ဘုရားသခင္စကားလံုးလိႈင္လိႈင္သံုးတာလည္းပဲ အေနာက္ရဲ႔ ေဂါ့ဒ္အေပၚစမ္းစစ္ပုန္ကန္မႈ ေက်ာင္းေတာ္လႊမ္းအေတြးမွ႐ုန္းေဖာက္ထြက္ျခင္းအႏွစ္သာရနဲ႔ ထပ္တူမက်၊ မဆလဗဟိုဦးစီးအေပၚ ရေသ့စိတ္ေျဖတို႔ထိၾကတာပဲ။ နားေဝတိမ္ေတာင္ေခတ္ရဲ႔ ႏိုင္ငံေရးတစ္ကိုယ္ရည္အာသာေျဖမႈေတြလို႔ က်ေနာ္သတ္မွတ္တယ္။
ေနာက္ ဆို႐ွယ္လစ္သ႐ုပ္မွန္ကိုမွ လက္ဝဲအႏုပညာလို႔ယံုမွတ္မွားေအာင္ မဆလ ဗမာျပည္ဟာ နားေဝတိမ္ေတာင္။ ေမာ္ဒန္အႏုပညာဖြံ႔ၿဖိဳးလႈပ္႐ွားမႈတိုင္းဟာ လက္ဝဲႏိုင္ငံေရးအျမင္တို႔နဲ႔ တဆက္တစပ္တည္း၊ တသားတည္း။
ဥပမာ ဒါဒါကိုၾကည့္ရေအာင္။ ဒါဒါဟာ အဓိပၸာယ္မဲ့သညာ။ ဘာကို အဓိပၸာယ္မဲ့ေစသလဲဆို ဘူဇြာအရင္း႐ွင္စံနစ္ရဲ႔ ဆင္ျခင္ျခင္းနဲ႔တကၠေဗဒကိုပဲ။ ဘူဇြာအရင္း႐ွင္စံနစ္ရဲ႔ ဆင္ျခင္ျခင္းနဲ႔တကၠေဗဒ က ဖန္တီးတဲ့အမ်ိဳးသားေရးဝါဒနဲ႔ ကိုလိုနီနယ္ခ်ဲ႔ျခင္းအျပဳအမူေတြဟာ ႏိုင္ငံတကာစစ္ပြဲေတြကိုဖန္တီးၿပီး၊ အေျခခံအက်ဆံုး လူသားဂုဏ္သိကၡာနဲ႔လြတ္လပ္မႈဟာ ေနရာမဲ့ေတာ့တာပဲ။
ပထမကမၻာစစ္အၿပီး လူးလြန္႔ႏိုးၾကားတဲ့ ဒါဒါလႈပ္႐ွားမႈဟာ ရာဒီကယ္ လက္ဝဲအယူအျမင္တို႔နဲ႔ တသားတည္း၊ စစ္ ဘူဇြာလူတန္းစား အရင္း႐ွင္စံနစ္အမ်ိဳးသားေရးဝါဒ နယ္ခ်ဲ႔ဝါဒတို႔အေပၚ ဆန္႔က်င္ျခင္းတို႔နဲ႔ တိုးတက္အသြင္တဟုန္ထိုးေဆာင္တယ္။
ဒါဒါဟာ အေရးႀကီးတယ္၊ ျဒပ္မဲ့ပန္းခ်ီ အသံေဗဒကဗ်ာတို႔ရဲ့ပႏၷက္၊ ပါေဖာင္မဲန္႔စ္ တင္ဆက္မႈအႏုပညာရဲ႔ စမွတ္၊ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္ အေျခအေနႀကီးရဲ့ေခဆင္း၊ ေပါ့ပ္ကားလ္ခ်ားေရာ အဲန္တီ-အာ့ထ္ေရာ ဝင္႐ိုးစြန္းႏွစ္ဖက္စလံုးဟာ ဒါဒါရဲ့အလႊမ္းမိုးခံ။ ဒါဒါကေန ဆာရီရယ္ဆီ ဆက္လက္စီးဆင္းၾကတယ္၊ ဒါမွမဟုတ္ ဆာရီရယ္ဟာ ဒါဒါလႈပ္႐ွားမႈေတြ ထဲကေန ပံုေပၚ ထြန္ကားလာခဲ့တယ္။ လင္းထင္
https://www.facebook.com/linayehtin
