Monday, June 8, 2020

ခေတ်သစ်မြန်မာ့သမိုင်း - ၂၈ဒေါက်တာသန်းထွန်းရေးတဲ့ A MODERN HISTORY OF MYANMAR 1752 - 1948 ကို ဘာသာပြန်တာပါ။

0 comments
ခေတ်သစ်မြန်မာ့သမိုင်း - ၂၈ဒေါက်တာသန်းထွန်းရေးတဲ့ A MODERN HISTORY OF MYANMAR 
1752 - 1948 ကို ဘာသာပြန်တာပါ။
စစ်ကိုင်းမင်းက အိန္ဒိယကို နိုင်ငံရေးမစ်ရှင် ၂ ဖွဲ့ လွှတ်ခဲ့ပါတယ်။ ပထမမစ်ရှင်က ၁၈၂၄ - ၁၈၂၈ အတွင်းမှာပါ။ သံအဖွဲ့မှာ လက်နက်ကိုင်ရဲမက် ၁၀၀ ပါပြီး အရာရှိ ၂ ယောက်က ဦးဆောင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ အရာရှိ ၂ ယောက်ဟာ ဆုံးဖြတ်ခွင့် အာဏာရှိတဲ့ အရေးပိုင်တွေ မဟုတ်ဘူး။ တစ်ဦးက ကိုယ်ရေးအတွင်းရေးမှူး အတွင်းဝန်ဖြစ်ပြီး နောက်တစ်ဦးက ဆိပ်ကမ်းအရာရှိ ရေဝန်ပဲဖြစ်ပါတယ်။ 
သူတို့က ဘုရင်ခံချုပ်နဲ့တွေ့ဖို့ ကာလကတ္တားကိုသွားတာပါ။ မြန်မာက စစ်လျော်ကြေးကို သတ်မှတ်ချိန်အတိုင်း အရစ်ကျပေးဖို့ ပျက်ကွက်နေတယ်။ ဒါ့ကြောင့် အင်္ဂလိပ်က ရန်ကုန်ကို မကြာခင် သိမ်းတော့မယ်ဆိုတဲ့ ကောလဟလပေါ်လာတယ်။ မြန်မာအရာရှိတွေက ဗြိတိသျှအရာရှိတွေကို ကာလကတ္တားအထိ သွားတောင်းပန်ဖို့ပါ။ ဒုတိယအချက်က တချိန်က မြန်မာပိုင်နယ်မြေဖြစ်တဲ့ ကဘော်ချိုင့်ဝှမ်းကို ပြန်လိုချင်တာပါ။ အခု ကဘော်ချိုင့်ဝှမ်းက ဂမ်ဗီယာဆင်း လက်အောက်ရောက်နေတယ်။ တတိယအချက်ကတော့ အင်္ဂလိပ်တွေက ရခိုင်ရဲ့အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် မှားယွင်းသိမ်းပိုက်ထားတဲ့ ပုသိမ်ခရိုင် အနောက်ပိုင်းက ကျေးရွာတွေ ကိစ္စပါ။ မြန်မာက အဲဒီကျေးရွာတွေကို ပြန်လိုချင်တယ်။ ဘုရင်ခံချုပ်က သံအဖွဲ့ကို တနင်္သာရီတိုင်း ကော်မရှင်နာမင်းကြီး ကင်းဘဲလ်နဲ့ သွားတွေ့ဖို့ လမ်းညွှန်တယ်။ ကင်းဘဲလ်ကိုတော့ နယ်စပ်ဒေသ အငြင်းပွားမှုတွေကို စုံစမ်းရေးကော်မရှင်က စဉ်းစားပေးမယ်ဆိုတာကလွဲလို့ ဘာကတိမှ မပေးဖို့ ညွှန်ကြားတယ်။ ဒါကိုလည်း မြန်မာတွေက တနှစ်ခွဲအတွင်း စစ်လျော်ကြေးငွေ အားလုံးပေးပြီးမှ မျှော်လင့်လို့ရမှာပါ။ ဒီလိုနဲ့ သံတမန်တွေဟာ ကင်းဘဲလ်ကိုတွေ့ဖို့ မော်လမြိုင်ကို ပြန်လာခဲ့တယ်။ ညွှန်ကြားချက်က မော်လမြိုင်ကို အချိန်မှီ ရောက်မလာပြန်ဘူး။ ကင်းဘဲလ်က သံတမန်တွေကို ကဘော်ချိုင့်ဝှမ်း ပြန်မပေးနိုင်ဘူးလို့ ဆိုတယ်။ မြန်မာတွေဖမ်းထားတဲ့ အင်္ဂလိပ် ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတွေကို အမြန်ပြန်လွှတ်ဖို့လည်း တောင်းဆိုတယ်။ စစ်လျော်ကြေးကို ၆ လ အတွင်း ပေးဖို့တောင်းတယ်။ ဒီလိုနဲ့ သံတမန်တွေဟာ ဘာတခုမှ မရဘဲ အင်းဝကို ပြန်လာရတယ်။ 
#ဒုတိယမစ်ရှင် (၁၈၃၀ - ၁၈၃၃)
ဒုတိယကော်မရှင်က (၁၈၃၀ - ၁၈၃၃) အတွင်း သွားခဲ့တယ်။ ဗိုလ်မှုးဟင်နရီဘာနေးက အင်းဝကို ၁၈၃၀ ပြည့်နှစ် ဇွန်လ ၁၇ ရက်မှာ ရောက်တယ်။ သူက အကြံပေးလို့ မြန်မာ သံတမန်တွေ ကာလကတ္တားကို သွားတာပါ။ ပထမအခေါက်က သံတမန်တွေဟာ အင်္ဂလိပ်တွေရဲ့ မရောင်ရာဆီလူး သတိပေးစကားတွေနဲ့ ပြန်လာခဲ့ရတယ်လို့ ဘာနေးက ယူဆတယ်။ မောင်ရွှေနဲ့ မောင်ဖြိုးတို့က ဒုတိယမစ်ရှင်ကို ခေါင်းဆောင်ပြီး အိန္ဒိယကို သွားတယ်။ ပထမဆုံး သူတို့က တနင်္သာရီရဲ့ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် အိန္ဒိယက မှားပြီး သိမ်းထားတဲ့ သံလွင်မြစ်ကမ်းကျေးရွာတွေနဲ့ ကဘော်ချိုင့်ဝှမ်းကို ပြန်ပေးဖို့ ပြောမှာပါ။ ဒုတိယကတော့ မြန်မာနန်းတော်မှာရှိတဲ့ ဗြိတိသျှသံကိုယ်စားလှယ်ကို ပြန်ရုပ်သိမ်းပေးဖို့ တောင်းဆိုမှာပါ။ အဲဒီ သံတမန်တွေဟာ အမ်းတောင်ကြားလမ်းကို ဖြတ်ပြီး စစ်တွေကို ကုန်းလမ်းခရီးသွားခဲ့တယ်။ စစ်တွေကနေ ရွက်လွှင့်ပြီး ၁၈၃၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာမှာ ကာလကတ္တားကို ရောက်ပါတယ်။ ဘုရင်ခံချုပ်က ကာလကတ္တားမှာ ရှိမနေဘူး။ ဒါကြောင့် သူရှိတဲ့ ဒေလီကို လိုက်တွေ့ရတယ်။ဒါပေမဲ့ ဘာနေးရဲ့ အကြံပေးချက်ကြောင့် ဘုရင်ခံချုပ်က သူတို့ကို တရားဝင်တွေ့ဆုံဖို့ တမင်ဆိုင်းငံ့ထားပြန်တယ်။ သံအဖွဲ့ဟာ ၁၀ လ ကြာအောင် စောင့်ရတယ်။ နောက်ဆုံးတော့ ၁၈၃၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှာ ခဏပဲ တွေ့ခွင့်ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဘုရင်ခံချုပ်က သူတို့နဲ့ လက်တွဲဆောင်ရွက်ဖို့ ငြင်းတယ်။ သူ နောက်က လိုက်လာခဲ့မယ်လို့ ပြောပြီး သံတမန်တွေကို ကာလကတ္တား အပြန်ခိုင်းတယ်။ သံတမန်တွေက စိတ်ဓါတ်ကျနေပါပြီ။ ၁၈၃၂ ခုနှစ်မှာ ကာလကတ္တားပြန်တယ်။ အဲဒီတော့မှ ဘာနေးနဲ့ တနင်္သာရီတိုင်း ကော်မရှင်နာမင်းကြီးတို့ ကာလကတ္တားကို ပြန်ရောက်လာတယ်။ ဘာနေး၊ တနင်္သာရီတိုင်းမင်းကြီးနဲ့ ဘုရင်ခံချုပ်တို့ဟာ နယ်စပ်ဒေသအငြင်းပွားမှုတွေကို အဲဒီတော့မှ အသေးစိတ် ဆွေးနွေးကြတယ်။ ဘာနေးရဲ့ အယူအဆက အနိုင်ရပြီး မြန်မာကို ကဘော်ချိုင့်ဝှမ်း ပြန်ပေးဖို့ သူတို့ ဆုံးဖြတ်တယ်။ ဒီသတင်းကောင်းကို ယူပြီး မြန်မာသံအဖွဲ့လည်း အင်းဝကို ပြန်ပါတယ်။ နိုင်ငံခြားမှာ ၂ နှစ်ကျော် နေခဲ့တဲ့ကာလအတွင်း သံအဖွဲ့ဟာ တစ်နှစ်ကို ရူပီး ၂၀,၀၀၀ နှုန်း သုံးခဲ့တယ်။ ဒါက မြန်မာတွေအဖို့ အင်မတန် ကြီးလေးတဲ့ စရိတ်ပါ။ ကဘော်ချိုင့်ဝှမ်းက ရမယ့်အခွန်ထက် အများကြီး ကျော်လွန်နေတယ်။ အင်းဝကနေ ဗြိတိသျှသံရုံးကို ဖယ်ရှားပစ်ဖို့ဆိုတဲ့ သံအဖွဲ့ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ နားလည်မှု မရခဲ့ပါဘူး။ ဒီလို ဖြစ်ပေမဲ့လည်း အိန္ဒိယကနေ သံအဖွဲ့ ပင့်ဆောင်လာတဲ့ အနက်ရောင် စကျင်ကျောက်သား ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ဟာ မျက်နှာပန်းလှစေခဲ့ပါတယ်။ ၁၈၃၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၉ ရက်မှာ ရုပ်ပွားတော် အင်းဝကို ရောက်လာတော့ ဘုရင်နဲ့ပြည်သူတွေ အကြီးအကျယ် စိတ်ဝင်စားကြပါတယ်။ သံတမန်တွေဟာ မြန်မာတွေ အရင်တုန်းက မသိခဲ့တဲ့ အင်္ဂလိပ်ရဲ့အင်အားနဲ့ စက်မှုလုပ်ငန်းတွေကို အိန္ဒိယမှာ သတိထားမိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တိုင်းပြည်ကိုပြန်ရောက်ချိန်မှာ အဓိကအရေးအကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ ဒီအချက်ကို ဘုရင့်ဆီ အစီရင်ခံဖို့ ပျက်ကွက်ခဲ့ပါတယ်။

Saturday, June 6, 2020

ခေတ်သစ်မြန်မာ့သမိုင်း - ၂၇ဒေါက်တာသန်းထွန်းရေးတဲ့ A MODERN HISTORY OF MYANMAR 1752 - 1948 ကို ဘာသာပြန်တာပါ။

0 comments
ခေတ်သစ်မြန်မာ့သမိုင်း - ၂၇ဒေါက်တာသန်းထွန်းရေးတဲ့ A MODERN HISTORY OF MYANMAR 
1752 - 1948 ကို ဘာသာပြန်တာပါ။
အင်္ဂလိပ်တွေဟာ အိန္ဒိယဒေသခံမင်းသားတွေနဲ့ တိုက်ခိုက်တုန်းကတောင် ၂ နှစ်နီးပါး ရှည်ကြာတဲ့စစ်ပွဲကို မကြုံခဲ့ရဘူး။ အင်္ဂလိပ်တိုက်ခိုက်မှုကို ၂ နှစ်ကြာအောင် ခုခံနိုင်တဲ့ အိန္ဒိယအုပ်စိုးသူ မရှိခဲ့ဘူး။ ဒီလိုကြီးမားတဲ့ ဆုံးရှုံးမှုမျိုးကိုလည်း အင်္ဂလိပ်တွေ မခံစားခဲ့ရဘူး။ ဒါကြောင့် အရှေ့အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီတော့ ပြိုလဲသွားရှာပြီဆိုတဲ့ ကောလဟာလတွေ အိန္ဒိယမှာ ဖြစ်ခဲ့တာပါ။ အင်္ဂလိပ်တွေဟာ အိန္ဒိယမှာ အကြီးအကျယ် သိက္ခာကျခဲ့တယ်။ 
ရန္တပိုစာချုပ်ကလည်း နယ်စပ်ဒေသ ပြဿနာတွေကို ဖြေရှင်းမပေးနိုင်ဘူး။ ဒါကြောင့်လည်း အင်္ဂလိပ်တွေ အောင်နိုင်ထားတဲ့ အာသံ၊ မဏိပူရ၊ ရခိုင်နဲ့ တနင်္သာရီနယ်တွေရဲ့ ပြင်ပမှာ အငြင်းပွားမှုတွေ ပိုတိုးလာခဲ့တာပါ။ အင်္ဂလိပ်တွေဟာ စစ်တကောင်းကနေ စင်္ကာပူအထိ ကမ်းရိုးတန်းအားလုံးကို ပိုင်ဆိုင်ဖို့ ရည်ရွယ်ခဲ့တာပါ။ သူတို့က ၁၈၂၄ ခုနှစ် ကတည်းက ဒတ်ချ်လက်အောက်က စင်္ကာပူနဲ့ မလေးရှားကို လိုချင်ခဲ့တယ်။ ဒါကြောင့် မြန်မာ့ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းအားလုံးကို သိမ်းယူချင်ခဲ့တာ သဘာဝကျပါတယ်။ 
ဒါပေမဲ့ အာသံနဲ့ တနင်္သာရီက အိန္ဒိယရဲ့ ဘဏ္ဍာငွေကို ယုတ်လျော့အောင် လုပ်နေရုံသက်သက်ပါပဲ။ အဲဒီနေရာတွေကရတဲ့ အခွန်အတုပ်ဟာ ဘယ်တုန်းကမှ အုပ်ချုပ်ရေး အသုံးစရိတ် မကာမိခဲ့ဘူး။ ၁၈၃၀ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှာ အင်္ဂလိပ်က တနင်္သာရီကို ပြန်ရောင်းချင်တဲ့ဆန္ဒ ပြင်းထန်နေတယ်။ ဒါမှမဟုတ် ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်က ဆိပ်ကမ်းကောင်းတွေနဲ့ လဲချင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ မြန်မာအစိုးရက ဒီစကားတွေကို မကြားချင်ပါဘူး။ အဲဒီနေရာတွေ အားလုံးကို အခမဲ့ ပြန်လိုချင်တာပါ။ နောက်ဆုံးတော့ ရခိုင်ဟာ စပါးစိုက်ကောင်းတဲ့ ဒေသအဖြစ် ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး တနင်္သာရီကတော့ ကာလကတ္တား သင်္ဘောကျင်းတွေမှာ သင်္ဘောဆောက်ဖို့လိုအပ်တဲ့ သစ်တွေထောက်ပံ့ရာ ကျွန်းသစ်နယ်မြေနဲ့ သတ္ထုတွင်းဒေသအဖြစ် ဖွံ့ဖြိုးလာပါတယ်။ မြန်မာတွေရဲ့ ချဲ့ထွင်မှုက အဆုံးမှာတော့ အင်္ဂလိပ်က တနိုင်ငံလုံးကို သိမ်းခွင့်ရအောင် ပုံဖော်ပေးလိုက်သလိုပါပဲ။ ဒီလို မဟုတ်ခဲ့ရင် မြန်မာဟာ အင်္ဂလိပ် လက်အောက်ခံနယ်မြေ ဖြစ်လာနိုင်တာပါ။ 
ပြင်သစ်ကလည်း အရှေ့တောင်အာရှ ပင်မကုန်းမြေကြီးရဲ့ အရှေ့ပိုင်းကို သြဇာချဲ့ထွင်လာတယ်။ ဒါကြောင့်လည်း အင်္ဂလိပ်က မြန်မာပြည်ကို ပြင်သစ်သြဇာခံနယ်မြေ ဖြစ်မသွားအောင် ကာကွယ်ဖို့ ခပ်သွက်သွက် သိမ်းခဲ့ရတယ်။ အင်္ဂလိပ်ကုမ္ပဏီဟာ ရခိုင်နဲ့ တနင်္သာရီကို အုပ်ချုပ်ဖို့ ဒုတိယ ကော်မရှင်နာမင်းကြီးတွေ ခန့်အပ်တယ်။ ဒီမင်းကြီးတွေဟာ အိန္ဒိယဘုရင်ခံ တစ်ဦးတည်းကိုပဲ နာခံရတဲ့ အကြွင်းမဲ့ အာဏာပိုင်တွေပါ။ သူတို့အုပ်ချုပ်တဲ့ နယ်မြေတွေကို စည်းမျဉ်းမဝင်သော ပြည်နယ်များလို့ ခေါ်တယ်။ 
အင်္ဂလိပ် အရှေ့အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီဟာ စစ်ပြီးတဲ့နောက် မြန်မာပြည်မှာ အင်္ဂလိပ်ကုန်သွယ်ရေး တိုးတက်လာမယ်လို့ မျှော်လင့်ခဲ့တာပါ။ ဒါပေမဲ့ မျှော်လင့်သလို ဖြစ်မလာခဲ့ဘူး။ အကြောင်းကတော့ အရေးပါတဲ့ ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်းဟာ နိုင်ငံခြားကုန်သွယ်ရေးကို သိပ်အလေးမထားတဲ့ မြန်မာတွေရဲ့လက်ထဲမှာ ကျန်ရစ်ခဲ့လို့ပါပဲ။ ပြည်သူလူထု တစ်ရပ်လုံးရဲ့ စိတ်ထဲမှာ နိုင်ငံခြားဆန့်ကျင်ရေးစိတ်ဓါတ် ရှိနေတယ်။ အင်္ဂလိပ်ကုန်သည်တွေနဲ့ တိုက်ရိုက် ကုန်သွယ်မှု မလုပ်ချင်ဘူး။ ဒါကြောင့် အင်္ဂလိပ်ကုန်သွယ်ရေးဟာ မျှော်မှန်းသလို အလုပ်မဖြစ်ဘူး။ 
ကျိုက္ခမီကို မြန်မာပြည်ရဲ့ဆိပ်ကမ်းမြို့အဖြစ် ဖွံ့ဖြိုးလာအောင် ကြိုးစားပေမဲ့ မအောင်မြင်ပါဘူး။ အကြောင်းကတော့ ကျိုက္ခမီဟာ ရန်ကုန်လို ကောင်းမွန်တဲ့ ကုန်းတွင်းပိုင်းနောက်ခံ မရှိလို့ပါ။ အင်္ဂလိပ်တွေဟာ မြန်မာနဲ့ သံတမန်ဆက်ဆံရေး ပြန်ဖွင့်ဖို့ ကြိုးစားပေမဲ့ အချည်းနှီးပါပဲ။ ဘုရင်က အင်္ဂလိပ်ကို စိတ်နာပြီး အရှက်ကြီးရှက်ခဲ့ရတာကို မမေ့နိုင်ဘူး။ ဒါကြောင့် ဥရောတိုက်သားအားလုံးကို သံသယဝင်တယ်။ မိတ်ဖြစ်ဆွေဖြစ် စကားပြောဖို့တောင် လက်မခံဘူး။ 
ရန္တပိုစာချုပ်ရဲ့ အရေးပါမှုကိုလည်း အတတ်နိုင်ဆုံး လျှော့ချထားတယ်။ မြန်မာတွေရဲ့ အမျိုးသားရေး ဇာတိမာန်ကို ဒီလို စာချုပ်မျိုးနဲ့ ရေရှည် ချုပ်ကိုင်ထားတာကိုလည်း လက်မခံနိုင်ဘူး။ ဒီတိုင်းပြည်ထဲမှာရှိနေတဲ့ အင်္ဂလိပ်တွေကို တနည်းနည်းနဲ့ ဖယ်ရှားပစ်ချင်တယ်။ ပဋိညာဉ်ကလည်းပဲ သံတမန်ရေးနဲ့ နိုင်ငံရေးဗဟုသုတနည်းတဲ့ စစ်အရာရှိတွေရဲ့ လက်ရာဖြစ်နေတယ်။ ဒါကြောင့် ပဋိညာဉ်မှာ ယိုပေါက်ဟာပေါက်တွေ ဒုနဲ့ဒေးပဲ။ မြန်မာအရာရှိတွေက စာချုပ်ပါ စကားရပ်တွေကို ဖြစ်နိုင်သမျှ နည်းလမ်းရှာပြီး ဈေးဆစ်တယ်။ စာချုပ်မှာ နယ်နိမိတ် ကန့်သတ်ချက်မပါတဲ့အတွက် အငြင်းပွားမှုတွေက အဆုံးမသတ်တော့ဘူး။
#အောင်ကျော်ဆန်းဘာသာပြန်တာပါ။
နောက်ပို့စ်က အိန္ဒိယနိုင်ငံကို သံအဖွဲ့စေလွှတ်တဲ့အကြောင်းပါ။

(တရားမျှတမှုနှင့်ငြိမ်းချမ်းမှု)

0 comments
(တရားမျှတမှုနှင့်ငြိမ်းချမ်းမှု)
မနေ့က အိမ်နှင့် မိုင် ၂ ဆယ်ခန့်ဝေးသည့် မြို့ငယ်လေးတမြို့တွင် တောဈေးသွားရောင်းဖြစ်၏။ ဟိုးတပတ် သွားရောင်းတုန်းကနေရာမဟုတ်တော့သဖြင့် ဈေးတာဝန်ရှိသူအား ဘာလို့လဲဟုမေးတော့ တရားရုံးရှေ့မှာ ဆန္ဒပြပွဲရှိနေလို့ဟု ပြန်ဖြေ၏။ သည်တော့မှ အရင်ဈေးနေရာဟောင်းနှင့် တရားရုံးသည် တလမ်းသာခြားနေသည်ကို သတိပြုမိ၏။ တရားရုံးရှေ့ဆန္ဒပြတာနဲ့ ဈေးနေရာရွှေ့တာ ဘယ်လိုဆိုင်သလဲဟုထပ်မေးတော့ မတော် ဆန္ဒပြရာကနေဆူပူမှုတွေဖြစ်ပြီး လုတာယက်တာတွေဖြစ်လာမစိုးလို့ပါဟု ပြန်ဖြေသည့် သူ့အသံက ပြတ်တောင်းတောင်းနိုင်သလို အမူအယာကလည်း ဆန္ဒပြနေကြတာတွေကို မနှစ်မြို့ဟန်လည်း စွက်နေ၏။ "ရဲတွေရှိနေတာပဲမဟုတ်လား ပြီးတော့ မြို့ကလည်းသေးသေးလေးပဲဟာ၊ အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းက လက်နိုင်ခြေနိုင်နိုင်ရှိတာပဲဟာ ဒီလောက်ကြီးတော့ အစိုးရိမ်မလွန်သင့်ဘူး"ဟု ဇနီးကမှတ်ချက်ပေးတော့ ကျနော်က ဘာမှပြန်မပြောဖြစ်။ စိတ်က ဆန္ဒပြပွဲကိုရောက်နေသည်။ သွားကြည့်ချင်သည်။
ဒါနှင့် ဈေးခင်းပြီးတော့ ဇနီးကိုထားခဲ့ပြီး တရားရုံးရှေ့ကဆန္ဒပြပွဲဘက်သို့ တယောက်တည်းထွက်ခဲ့၏။ ကင်မရာ ဝေးစွ၊ တယ်လီဖုန်းပင် ယူမလာခဲ့။ ကျနော့်မှာ ၈၈ တုန်းက အတွေ့အကြုံနှင့်မို့ သင်္ကာယနမကင်းဖြစ်စရာ ဘာမှမလုပ်ချင်။ လူက သန်သန်စွမ်းစွမ်းမဟုတ်ရသည့်ကြားထဲ ရုပ်က အေရှန်းရုပ်။ ဘယ့်သူ့ကိုမှ စိတ်အနှောင့်အယှက်မဖြစ်စေချင်။ အထူးသဖြင့် အေးချမ်းစွာဆန္ဒပြနေကြသူများအား ပို၍ပင် စိတ်ကသိကအောက်မဖြစ်စေချင်။
စုစုပေါင်း လူဦးရေ တရာဝန်းကျင်ခန့်ရှိမည်ထင်၏။ လူငယ်ကျောင်းသားအရွယ်တွေ။ ကျောပိုးအိတ်လေးတွေကိုယ်စီနှင့်။ သက်ကြီးရွယ်အိုပိုင်းက ဆယ်ယောက်ခန့်။ ကျန်တာတွေက လူလတ်ပိုင်းတွေ။ အမျိုးသမီးအမျိုးသား ဆတူခန့်ရှိမည်ထင်၏။ အာဖရိကန်-အမေရိကန်(လူမည်း)က စုစုပေါင်းမှ လက်ဆယ်ချောင်းပြည့်မည်မထင်ရ။ သူတို့ပါဝင်မှုနည်းရတာက အမေရိကန်တောမြို့လေးတွေနှင့် နယ်တွေမှာ လူမည်းတွေ အနေနည်းတတ်ကြတာကြောင့်များလားဟု တွေးမိ၏။ ဆန္ဒပြနေသူတွေက လက်ကိုင်ဆိုင်းဘုတ်လေးတွေကိုင်ထားကြသလို လက်ကိုင်စပီကာနှင့် ကြွေးကြော်သံတိုင်ပေးသူကလည်း ၄-၅ ယောက်ခန့်။ အားလုံး အေးအေးချမ်းချမ်း၊ အပြုံးကိုယ်စီနှင့်။ ရယ်ရယ်မောမောနှင့်။ ကြွေးကြော်သံအော်ရာတွင် အားမန်ပါသည်မှတပါး မည်သည့်ရန်လိုမှု အညှိုးအတေး အာဃာတရား အမုန်းစကား တဘက်စွန်းဆန်သည့် အပြောအဆိုအမူအယာများမှမတွေ့ရ။
ဆိုင်းဘုတ်လေးတွေပေါ်ကကြွေးကြော်သံနှင့် သူတို့အတိုင်အဖေါက်အော်နေသည့် ကြွေးကြော်သံတွေကအတူတူပင်။ No Justice, No Peace ကတော့ အကျယ်လောင်ဆုံးနှင့် အကြိမ်ရေအများဆုံးဖြစ်မည်ထင်ရ၏။
ကျနော် ဘေးကရပ်ကြည့်နေတော့ အသက် ၂ ဆယ်ဆန့် လူငယ်တယောက်က ခေါက်ကုလားထိုင် Beach Chair လေးယူလာပြီးချပေး၏။ လက်တဘက်က တရားမျှတမှုမရှိရင် ငြိမ်းချမ်းမှုမရှိ ဆိုင်းဘုတ်လေးကိုင်ရက်သား။ ဒါနှင့် ပြုံးပြရင်း မင်းလည်းဆန္ဒလာပြတာလားဟု သိသိနှင့်မေးတော့ ဟုတ်တယ် ဒို့တွေ မွန်းတည့်ချိန်ကတည်းက စ ပြနေကြတာဟုပြော၏။ ဒီမြို့ကလားဆိုတော့ ဟုတ်တယ် ဒါပေမယ့် ခု ဖို့တ်ဝိန်းကလာတာ၊ ဟိုမှာ ကျောင်းတက်နေတာ၊ ပါရ်ဒူးယူနီဗားစတီးကဟု ဖြေ၏။ မင်းသူငယ်ချင်းတွေပါလားဟု စူးစမ်းတော့ ပါတယ်၊ သူတို့လည်း တခြားမြို့တွေကပဲ၊ တချို့လည်း ဖို့တ်ဝိန်းမှာ ပြနေကြတာ၊ ဒီကောင်တွေကတော့ ငါခေါ်လာလို့ ဒီဘက်ပါလာတာဟုပြောရင်း လူငယ်တချို့ဘက်ကို လက်ညှိုးထိုးပြ၏။ ရဲတွေနဲ့တော့ အေးအေးဆေးဆေးပဲ မဟုတ်လား၏မေးတော့ အေးဆေးပါပဲ။ သူတို့လည်း သူတို့အလုပ် လုပ်ပေါ့၊ တို့လည်း တို့အလုပ် တို့လုပ်တဲ့သဘောပေါဟုပြော၏။
ထိုင်ဦးနော်ဆိုပြီး လှည့်ထွက်ရန်ဟန်ပြင်နေခိုက် ကျနော်က မင်းတို့ဆန္ဒပြတဲ့အထဲမှာ လုယက်ဖျက်ဆီးမယ့်သူတွေပါလာရင် ဘယ့်နှယ်လုပ်မလဲဟု မေးလိုက်၏။ တို့လာကြတဲ့အထဲအထဲမှာလည်း မပါသလို မြို့ခံတွေထဲမှာလည်း မပါပါဘူး။ ပါလည်း အချင်းချင်း ဝိုင်းထိန်းရမှာပေါ့။ အရေးကြီးတာက ဒါကိုအကြောင်းပြပြီးဝင်ပါလာ၊ လူတွေလည်းများလာရော ဘာမပြောညာမပြောနဲ့ ဖျက်ဆီးရေးဝင်လုပ်တတ်တဲ့ ဘေးလူတွေ ပါမလာဖို့ပဲ။ ဘေးလူတွေဆိုတာ ဘယ်လိုလူတွေလဲဟု မေးတော့ အဲ့ဒါကတော့ပြောဖို့ခက်တယ်၊ ခွဲဖို့လည်း ခက်တယ်၊ ဒါပေမယ့် ကိုယ့်လူနဲ့ကိုယ် မျက်မှန်းတမ်းမိနေရင် တစိမ်းတွေပါလာတာနဲ့ တယောက်ကိုတယောက် အချက်ပေးပီး တပ်လှန့်ထားရတာပေါ့ဟုဆိုပြီး လူအုပ်ထဲတိုးဝင်သွား၏။
ကျနော်လည်း သူပေးခဲ့သည့်ခုံလေးတွင်ထိုင်ရင်း နေပူကြဲတဲကြီးအောက် ချွေးသံတရွှဲရွှဲနှင့်ဆန္ဒပြနေကြသည့် လူအုပ်ကို ငေးကြည့်နေမိ၏။ စိတ်က ကျနော်တို့ ၈၈ တုန်းကဆီ ပြန်ရောက်လိုက် လက်ရှိပစ္စုပ္ပန်ဆီပြန်လာလိုက် ကူးချည်သန်းချီ။
ကျနော်တို့တုန်းက ကြွေးကြော်သံက ငြိမ်းချမ်းရေး ဒီမိုကရေစီရေး လူမျိုးစုများအားလုံး တန်းတူရည်တူသွေးစည်း ညီညွတ်ရေး။ သူတို့ကျ ကျနော်တို့လို ဒီမိုကရေစီရေး ငြိမ်းချမ်းရေး တန်းတူသွေးစည်းညီညွတ်ရေးတွေမဟုတ်။ သူတို့မှာက ဒါတွေ ရှိတန်သလောက်ရှိထားနှင့်ကြပြီမဟုတ်လား။ သူတို့ လက်ငင်းလိုအပ်နေသည်က တရားမျှမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းမှု။ ကြွေးကြော်သံက တရားမျှတမှုမရှိလျှင် ငြိမ်းချမ်းမှုမရှိနိုင်။
ဤနေရာ၌ကျနော်က သူတို့ကိုင်ထားသည့်ဆိုင်းဘုတ်လေးတွေပေါ်က၊ သူတို့တိုင်နေသည့်ကြွေးကြော်သံများထဲက Peace ကို "ငြိမ်းချမ်းရေး"ဆိုသည်ထက် "ငြိမ်းချမ်းမှု"ဟု ဘာသာပြန်ချင်၏။ ကျနော်တို့ ငြိမ်းချမ်းရေးတမ်းတသလို သူတို့ ငြိမ်းချမ်းမှုတောင့်တနေကြသည်ဟု မြင်၏။
မျိုးမြင့်ချို
ဇွန် ၅၊ ၂၀၂၀

Friday, June 5, 2020

ခေတ်သစ်မြန်မာ့သမိုင်း - ၂၆ဒေါက်တာသန်းထွန်းရေးတဲ့ A MODERN HISTORY OF MYANMAR 1752 - 1948 ကို ဘာသာပြန်တာပါ။

0 comments
ခေတ်သစ်မြန်မာ့သမိုင်း - ၂၆ဒေါက်တာသန်းထွန်းရေးတဲ့ A MODERN HISTORY OF MYANMAR 
1752 - 1948 ကို ဘာသာပြန်တာပါ။
ဒီစာချုပ်က မြန်မာတွေ နိုင်ငံခြားကျူးကျော်သူရှေ့မှာ အကြီးအကျယ် အရှက်ကွဲတဲ့ ပထမဆုံး မှတ်တမ်းမှတ်ရာပါပဲ။ ဒီအရင်တုန်းက မြန်မာတွေဟာ ၁၃ ရာစု မွန်ဂိုကျူးကျော်မှု၊ ၁၆ ရာစု ရှမ်းတွေရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုနဲ့ ၁၈ ရာစု မွန်တွေရဲ့ အောင်နိုင်မှုကြောင့် အရှုံးနဲ့ ရင်ဆိုင်ဖူးပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒါတွေက အမြဲတမ်းသဘော မဆောင်ခဲ့ဘူး။ သူတို့ရဲ့ ကနဦးကျူးကျော် တိုက်ခိုက်မှုတွေ ပြီးသွားတာနဲ့ မြန်မာတွေ ပြန်လည်ရှင်သန်ခဲ့ရတာပဲ။ အခုတော့ မြန်မာတွေဟာ နယ်ချဲ့သမားနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရပြီ။ သူတို့က နယ်မြေကို သိမ်းတယ်။ မြင့်မားတဲ့စစ်ရေးကျွမ်းကျင်မှုနဲ့ သာလွန်တဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးဖွဲ့စည်းမှုကို အကူအပံ့ယူပြီး ရှေ့ကိုဆက်ချဲ့ထွင်ဖို့လည်း ရည်ရွယ်တယ်။ ရန္တပိုစာချုပ်မှာ ပါတာတွေက ဒီလိုပါ။
၁။ မြန်မာဘုရင်ဟာ ရခိုင် အာသံနဲ့ တနင်္သာရီကို အင်္ဂလိပ်အရှေ့အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီကို ပေးရမယ်။
၂။ မြန်မာဘုရင်ဟာ မဏိပူရ ကချာနဲ့ ကျိန်တီးယားအရေးတို့မှာ ဝင်မစွက်ဖို့ ကတိပြုရမယ်။
၃။ မြန်မာဘုရင်ဟာ စစ်လျော်ကြေးငွေ ရူပီး တစ်ကုဋေကို လေးနှစ်အတွင်း လေးကြိမ် အရစ်ကျ ပေးရမယ်။
၄။ နယ်နိမိတ် သတ်မှတ်ရေးနဲ့ ကုန်သွယ်ရေးမှာ ထိရောက်အောင် ဆောင်ရွက်ဖို့ နှစ်နိုင်ငံ ဆက်ဆံရေး ချောမွေ့စေဖို့အတွက် အိန္ဒိယ သံကိုယ်စားလှယ်ကို လက်နက်ကိုင် အစောင့် ၅၀ နဲ့အတူ အင်းဝမှာ နေခွင့်ပြုရမယ်။ မြန်မာ သံကိုယ်စားလှယ်ကလည်း အလားတူ ကာလကတ္တားမှာ နေသင့်တယ်။
၅။ ဒီစာချုပ်မှာ ထိုင်းနိုင်ငံကို အင်္ဂလိပ်ရဲ့ မဟာမိတ်အဖြစ် အကျုံးဝင်တယ်လို့ ယူဆရမယ်။
၆။ ကုန်သွယ်ရေးစာချုပ်ကို သီးခြား အချိန်မဆိုင်းဘဲ ချုပ်ဆိုရမယ် ဆိုတာတွေ ပါဝင်တယ်။
မြန်မာ့ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်း အများစုနဲ့ အနောက်မြောက်ပိုင်းပြည်နယ်တွေကို ဒီလိုနဲ့ ဆုံးရှုံးရတာပါပဲ။ မြန်မာတွေ ရှုံးချက်နာပုံက အတိုင်းအဆမရှိပါဘူး။အင်္ဂလိပ်ဘက်ကတော့ တန်ဖိုးကြီးတဲ့ အောင်ပွဲကို ရလိုက်တာပါ။ စစ်ဆင်ရေးအားလုံးမှာ သုံးတဲ့ ရဲမက်အရည်အတွက်က ၄၀,၀၀၀ ရှိတယ်။ အဲဒီအထဲက ၃၇% ဖြစ်တဲ့ လူ ၁၅,၀၀၀ သေတယ်။ အဲဒီ ၃၇% မှာ ၄% က တိုက်ပွဲကျတာဖြစ်ပြီး ကျန်တာက အဖျားကြောင့် သေတာပဲ။ဒါက ဆိုးဝါးညံ့ဖျင်းတဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှုရဲ့ လက်ငင်းရလဒ်ပါ။ စစ်ပွဲကို မတ်လမှာစတော့ မိုးရာသီထဲမှာ ဆက် တိုက်နေရတယ်။ ရိက္ခာနဲ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စီစဉ်ဖို့ ပျက်ကွက်တယ်။ ဖျားနာမှုကို လုံလောက်အောင် ကြိုတင်ကာကွယ်မှု မလုပ်ခဲ့ဘူး။ ဒါကြောင့် စစ်ပွဲဟာ မလိုအပ်ဘဲနဲ့ ၂ နှစ်လောက် ရှည်သွားတယ်။ စုစုပေါင်း အသုံးစရိတ်က ပေါင်စတာလင် ၁၃ သန်းရှိတယ်။ မြန်မာပြည်လို နိုင်ငံမျိုးကို တိုက်ရတဲ့ စစ်ပွဲအတွက် ငွေကြေးကုန်ကျမှု များလွန်းတယ်လို့ အင်္ဂလိပ်က ယူဆပါတယ်။ ကာလကတ္တား အုပ်ချုပ်ရေးက မဒရပ်ဘုရင် မွန်ရိုးရဲ့ အကူအညီကို မရလို့ ဒီလိုဖြစ်ရတာလို့ အပြစ်တင်တယ်။ ဘုရင်ခံ လော့ဒ်အမ်းဟပ်စ်က အင်္ဂလန်ကို အပြင်းအထန် ဝေဖန်တယ်။ တဖက်ကလည်း မြန်မာတွေရဲ့ ပျော့ကွက်ဟာကွက်ကြီးတွေကို စစ်ပွဲမှာ ဖုံးဖိလို့မရအောင် ထင်ရှားလှပါတယ်။ 
အလောင်းမင်းတရားကနေ နှစ်ပေါင်း ၇၀ အတွင်း မြန်မာတွေဟာ နယ်ပယ်ချဲ့ထွင် အမုန်းပွားတဲ့ အယူဝါဒကို ကြီးထွားစေခဲ့တယ်။ စစ်ပွဲမျိုးစုံကို အဆက်မပြတ်နီးပါး တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်။ ဘုရင်နဲ့ ဝန်ကြီးတွေဟာ ကမ္ဘာ့အခြေအနေကို လုံးဝဥပေက္ခာပြုထားတယ်။ အမျိုးသားအင်အား တောင့်တင်းဖို့ ခိုင်မာတဲ့ စီးပွားရေးနဲ့ ကောင်းမွန်တဲ့အုပ်ချုပ်ရေးရှိအောင် အပူတပြင်း လိုအပ်နေပြီဆိုတာကိုလည်း မျက်ကွယ်ပြုထားတယ်။ ခြစားနေတဲ့အုပ်ချုပ်ရေးနဲ့ စစ်ပွဲတွေဟာ တိုင်းပြည်ကို ချွတ်ခြုံကျစေခဲ့ပါတယ်။ ဒီလိုနိုင်ငံမျိုးဟာ အင်္ဂလိပ်အင်ပါယာနဲ့ အပြိုင်ထွန်းကားဖို့ မဖြစ်နိုင်ဘူး။ ထိုင်းဘုရင်နဲ့ အိန္ဒိယရာဇာတွေလို သံခင်းတမန်ခင်းကောင်းနဲ့ လိုက်လျောဆက်ဆံမှသာ ကိုယ့်တိုင်းပြည် လွတ်လပ်ရေးမဆုံးရှုံးအောင် ကာကွယ်နိုင်မှာပါ။ အဲဒီ အင်္ဂလိပ်မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲကတည်းက မြန်မာတနိုင်ငံလုံးကို အကြောင်းပြချက် မျိုးစုံနဲ့ အချိန်မရွေး သိမ်းယူနိုင်မယ်ဆိုတာ အင်္ဂလိပ်က သိပါတယ်။ တိုင်းပြည်ကိုသိမ်းပြီးနောက် အေးချမ်းအောင် လုပ်ဖို့မှာသာ အခက်အခဲရှိနေတာပါ။

Thursday, June 4, 2020

ခေတ်သစ်မြန်မာ့သမိုင်း - ၂၅ဒေါက်တာသန်းထွန်းရေးတဲ့ A MODERN HISTORY OF MYANMAR 1752 - 1948 ကို ဘာသာပြန်တာပါ။

0 comments
ခေတ်သစ်မြန်မာ့သမိုင်း - ၂၅ဒေါက်တာသန်းထွန်းရေးတဲ့ A MODERN HISTORY OF MYANMAR 
1752 - 1948 ကို ဘာသာပြန်တာပါ။
မြန်မာတွေ သိပ်စိတ်မပါဘဲနဲ့ စစ်ပွဲဖြစ်လိုက်ရတယ်။ အင်္ဂလိပ်ဘက်မှာလည်း ဒီစစ်ပွဲက အင်္ဂလိပ်မြန်မာ စစ်သမိုင်းမှာ အဆိုးဝါးဆုံး စစ်ရေးစီမံခန့်ခွဲမှုနဲ့ တိုက်ခဲ့တာပါ။ ဒါပေမဲ့ အဓိက စစ်ဆင်ရေးတွေကတော့ လုံးဝအောင်မြင်တယ်။ ပင်လယ်ရေကြောင်း စစ်ရေးချီတက်မှုက ရန်ကုန်ကိုသိမ်းဖို့ လွှတ်လိုက်တာပါ။ အဲဒီကနေ အင်းဝနေပြည်တော်အထိ ဆက်ပြီး ချီတက်မှာပဲ။ ပင်လယ်ရေကြောင်းချီတပ်ဖွဲ့တွေကို မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ကနေ ခုခံဖို့ ဖြစ်နိုင်လျက်နဲ့ ပျက်ကွက်ခဲ့တာကြောင့် မြန်မာ့အစီအစဉ်တွေ နောက်ကျကုန်တယ်။ စစ်ပွဲနဲ့ ပတ်သက်လို့ ထူးခြားတာတွေရှိတယ်။
၁။ နွေရာသီကုန်မှ စစ်ပွဲကိုစတော့ မိုးက သိပ်မကြာခင် ရွာတယ်။ အဓိက စစ်ဆင်ရေးကြီးတွေ ဆင်နွှဲလို့ မရပါဘူး။ ကပ္ပတိန်ကန်းနင်းရဲ့ အကြံပေးချက်နဲ့ ရွေးထားတဲ့ အချိန်ဟာ ဒုက္ခပေးခဲ့တယ်။ စစ်တကောင်းမှာ တပ်ကို အင်အားဖြည့်ပြီး မုတ်သုံရာသီကုန်မှ ရန်ကုန်ကို ကမ်းတက်တိုက်ရင် ပိုသင့်မှာပါ။
၂။ မိုးရာသီစစ်ဆင်ရေးအတွက် ရိက္ခာပြင်ဆင်မှု မလုံလောက်ဘူး။ ကမ်းဘဲလ်က ရန်ကုန်ကို ချီတက်လာပြီး ၁၈၂၄ ခုနှစ် မေလ ၁၀ ရက်မှာ မြို့ကို လွယ်လင့်တကူ သိမ်းလိုက်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ရဲမက်တွေဟာ ငှက်ဖျားနဲ့ဝမ်းရောဂါကြောင့် ပိုပြီးသေရတယ်။ အသားကြပ်ကင်တွေကို ဘီစကစ်မုန့်နဲ့ ရေလုံပြုတ်ပြီး ရဲမက်တွေ စားကြရတယ်။ ဒီအစားအသောက်က မြန်မာပြည်မှာ ဥရောပတိုက်သားတွေကိုသာမက အိန္ဒိယတိုက်သားတွေကိုပါ သေလုမျောပါးဖြစ်စေတယ်။ ဥရောပတိုက်သား ၅၀၀၀ အပါအဝင် မူလက စစ်သည် ၁၁,၀၀၀ ပါတဲ့ တပ်ဟာ ရန်ကုန်မှာ ၆လလောက်နေတဲ့ကာလအတွင်း သီတင်းပတ်အနည်းငယ်မှာပဲ ရာဂဏန်းမဖြစ်စလောက်သာ စစ်ဆင်ရေးမှာ ပါဝင်နိုင်တော့တယ်။ သူတို့ဟာ ယင်ကောင်တွေလို တဖြုတ်ဖြုတ်နဲ့ သေကုန်ကြတာပါ။ မြန်မာပြည်မှာ လတ်ဆတ်တဲ့ အသားနဲ့ ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပေါတာမို့ အလွယ်တကူရမှာပဲလို့ ထင်ခဲ့ကြတာပါ။ လက်တွေ့မှာတော့ ဒါနဲ့ ပြောင်းပြန်ဖြစ်ကုန်တာပါ။
၃။ စစ်ဆင်ရေးအများစုဟာ စိတ်ကူးစိတ်သန်းရော စီမံခန့်ခွဲပုံပါ ညံ့ဖျင်းတယ်။ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် မွန်တွေက သူတို့ကို ကြိုလိမ့်မယ်လို့ အင်္ဂလိပ်က ထင်ခဲ့တယ်။ ရန်ကုန်ကိုသိမ်းရင် ကူညီမှာပဲလို့ ယူဆတယ်။ သူတို့မျှော်လင့်သလို မွန်တွေဆီက အကူအညီရခဲ့ရင် ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းအတိုင်း အလွယ်တကူ ချီတက်နိုင်မှာပါ။ ဒါပေမဲ့ မျှော်လင့်သလို ဖြစ်မလာဘူး။ မွန်တွေက အင်အားချိနဲ့နေပြီ။ သူတို့ကို ဘာမှ မကူညီနိုင်တော့ဘူး။
၄။ ရန်ကုန်ကျသွားရင် စစ်ကိုင်းမင်းက စစ်ပြေငြိမ်းဖို့ ကမ်းလှမ်းမှာပဲလို့ အင်္ဂလိပ်က ယူဆတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရန်ကုန် လွယ်လင့်တကူ ကျသွားတာကို ဘုရင်က အမှန်အတိုင်း မသိဘူး။ လက်နက်နဲ့ စည်းကမ်းညံ့ဖျင်းတဲ့ မြန်မာတပ်တွေဟာ အင်္ဂလိပ်နဲ့ရင်ဆိုင်ပြီး မတိုက်ခဲ့ကြပါဘူး။
၅။ စစ်ပွဲစချိန်မှာ အင်္ဂလိပ်တပ်တွေနဲ့ ထိပ်တိုက်ရင်မဆိုင်တဲ့ မြန်မာတပ်တွေဟာ တောထဲမှာ ပုန်းအောင်းပြီး တိုက်ပြန်တယ်။ ခံကတုတ်နဲ့မြေကတုတ်တိုက်ပွဲတွေမှာ မြန်မာတွေ ကျွမ်းကျင်တယ်။ အရွှေ့အပြောင်းကလည်း သိပ်မြန်တယ်။
ရန်ကုန်ကို သိမ်းပိုက်တာကတော့ လုံးဝကို အငိုက်မိသွားတာပါ။ ပင်မ မြန်မာ့တပ်မတော်က မဟာဗန္ဓုလ လက်ထဲမှာ ရှိနေပြီး အဲဒီတပ်က ကာလကတ္တားကို တိုက်ခိုက်ဖို့ ရခိုင်မှာ စစ်ချီနေပါတယ်။ ရန်ကုန်ကျသွားလို့ ရပ်လိုက်ရတာပါ။ ကျီဝန်ကြီးက ကျူးကျော်ရေးသမားတွေကို ရန်ကုန်မှာ ဟန့်တားထားတဲ့အချိန် ၁၈၂၄ ခုနှစ် သြဂုတ်လ ၃၀ ရက်နေ့မှာ မဟာဗန္ဓုလကို မဏိပူရက ပြန်ခေါ်ရတယ်။ ဘွဲ့ထူးတွေ အပ်နှင်းပြီး အင်္ဂလိပ်ကို ပင်လယ်ထဲမောင်းချဖို့ ညွှန်ကြားတယ်။ သိပ်မကြာခင် စစ်နိုင်မှာပဲလို့ မဟာဗန္ဓုလက ထင်တယ်။ အမြောက်တပ်နဲ့အတူ ရဲမက် ၆၀,၀၀၀ နဲ့ ရန်ကုန်ကို ချီတက်တယ်။ ကြည့်မြင်တိုင်ကနေ ပုဇွန်တောင်အထိ စက်ဝိုင်းခြမ်းပုံ အနေအထားနဲ့ ရှေ့တန်းစစ်မျက်နှာကို မြေကတုတ်တူးပြီး ကောင်းကောင်းကြီး ကာကွယ်ထားတယ်။
အင်္ဂလိပ်က မူလတုန်းက လူ ၁၁,၀၀၀ ရှိတယ်။ ဥရောပတိုက်သား ၅၀၀၀ အိန္ဒိယလူမျိုး ၆၀၀၀ ပါ။ အခု ဖျားနာသေကြေပြီး ဥရောပတိုက်သား ၁၃၀၀ အိန္ဒိယလူမျိုး ၂၅၀၀ စုစုပေါင်း လူ ၃၈၀၀ လျော့သွားပါပြီ။ သူတို့ရဲ့ အဓိက ခြေကုပ်စခန်းက ရွှေတိဂုံရင်ပြင်ပဲ။ အဲဒီမှာ အမြောက်ကြီး ၂၁ လက် တပ်ဆင်ထားတယ်။ ရန်ကုန်မြစ်နဲ့ ပုဇွန်တောင်ချောင်း စစ်ဆင်ရေးတွေမှာ မြန်မာကတုတ်တွေကို အမြောက်နဲ့ထုခဲ့တယ်။ ၁၈၂၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့မှာ မဟာဗန္ဓုလက ရွှေတိဂုံကို အဓိကထားပြီးတိုက်ဖို့ ညွှန်ကြားတယ်။ ဒါပေမဲ့ မြန်မာတွေ ပြန်မောင်းထုတ်ခံရတာပဲ။ ဒါကြောင့် မဟာဗန္ဓုလက သူ့တပ်တွေကို ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်နားက ကုက္ကိုင်းမှာ ပြန်စုတယ်။ ရက်အနည်းငယ် အတွင်းမှာပဲ အင်္ဂလိပ်တပ်က အဲဒီနေရာကို ဝင်စီးတယ်။ ဗန္ဓုလနဲ့ သူ့ရဲ့ အကောင်းဆုံးရဲမက် ၇၀၀၀ ဓနုဖြူကို ပြန်ဆုတ်ရတယ်။ စစ်သေနာပတိ ကမ်းဘဲလ်က အင်္ဂလိပ်တပ်ကို အင်အားဖြည့်ပြီး ဧရာဝတီကြောင်းကချီတယ်။ စစ်ဆင်ရေးကို ကွပ်ကဲတိုက်ခိုက်နေတုန်း ၁၈၂၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့ ဓနုဖြူမြို့မှာ ဗန္ဓုလ ဗုံးမှန်ပြီး ကျဆုံးတယ်။ သူ့တပ်လည်း ဖရိုဖရဲဖြစ်ပြီး ထွက်ပြေးရတာပဲ။ အင်္ဂလိပ်တပ်က ပြည်ကို ဆက်ပြီး ချီတက်တယ်။ မြို့ကို အလွယ်တကူသိမ်းပြီး ပြည်မှာ စခန်းချလိုက်တယ်။ မုတ်သုံရာသီကုန်တဲ့အထိ စစ်ကိုရပ်ထားဖို့ ဆုံးဖြတ်တယ်။ အဲဒီအချိန်မှာပဲ နောက်ထပ်စစ်ကြောင်း ၂ ခုက အနောက်နဲ့ အနောက်မြောက်ဖက်က ဝင်လာတယ်။ စစ်ကြောင်းတစ်ခုက အာသံ မဏိပူရကနေ မြန်မာတွေကို မောင်းထုတ်တာပါ။ မဏိပူရရာဇာဟောင်း ဂမ်ဗီယာဆင်းက အင်္ဂလိပ်အရာရှိတွေရဲ့ အကူအညီနဲ့ မိုးရာသီအတွင်းမှာပဲ အဲဒီခက်ခဲလှတဲ့ တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့တာပါ။ ၁၈၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလမှာ အာသံနဲ့မဏိပူရမှာ မြန်မာတွေ နောက်ထပ် မကျန်တော့ပါဘူး။ နောက်စစ်ကြောင်းကတော့ မြန်မာတွေကို ရခိုင်က မောင်းထုတ်ဖို့ ၁၈၂၅ ခုနှစ်ဇန်နဝါရီလထဲမှာ မော်ရစ်ဆန်က စစ်ဆင်ရေးကို စတင်လိုက်တာပါ။ ၁၈၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့မှာ မြန်မာ ၉၀၀၀ လောက်ကို မောင်းထုတ်ပြီး မြို့တော်ဟောင်း မြောက်ဦးကို လွယ်လင့်တကူ သိမ်းပိုက်တယ်။ မော်ရစ်ဆင်က သံတွဲနဲ့ စစ်တွေကိုသိမ်းဖို့ ဆက်ဆင်းလာတယ်။ စစ်ဆင်ရေးအားလုံး ဧပြီလထဲမှာ ပြီးသွားတယ်။ ဒါပေမဲ့ မိုးများတာနဲ့ရောဂါဘယထူတာကသာ အင်္ဂလိပ်စစ်တပ်ကို အကြီးအကျယ်ထိခိုက်စေတာပါ။ တကယ်လို့ စစ်သာရှုံးခဲ့ရင် အင်္ဂလိပ်တွေ ဒုက္ခရောက်ကြမှာပါ။
၁၈၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂ ရက်မှာ ကျီဝန်ကြီးက ငြိမ်းချမ်းရေးကမ်းလှမ်းဖို့ ကမ်းဘဲလ်ကို ပြည်နဲ့ ၂၅ မိုင်ဝေးတဲ့ ညောင်ပင်ဆိပ်မှာ လာတွေ့တယ်။ ရခိုင် တနင်္သာရီ အာသံနဲ့ မဏိပူရကို စွန့်လွှတ်ဖို့ အင်္ဂလိပ်က တောင်းဆိုတယ်။ ဒါ့အပြင် ပေါင်စတာလင် တစ်သန်းနဲ့ညီမျှတဲ့ ရူပီးငွေ သိန်း ၁၀၀ စစ်လျော်ကြေးတောင်းတယ်။ မြန်မာနန်းတော်က အမေရိကန် ဘက်ပတစ်သာသနာပြု ဒေါက်တာပရိုက်ဆန်နဲ့ စစ်သုံ့ပန်း လက်ထောက်ဆရာဝန် ဆန်ဖို့ဒ်တို့ကို ညှိနှိုင်းစေတယ်။ ဒါပေမဲ့ အင်္ဂလိပ်က သူ့ရဲ့ မူလတောင်းဆိုချက်ကို ဆုပ်ကိုင်ပြီး ဆက်လက်စစ်ချီတက်ခဲ့တယ်။ နောက်ဆုံးမတော့ ကျူးကျော်ရေးသမားတွေဟာ အင်းဝနေပြည်တော်ရဲ့တောင်ဘက် ၄၅ မိုင်ကွာတဲ့ ရန္တပိုကို ရောက်လာတယ်။ ပရိုက်စ်ကို တတိယအကြိမ်လွှတ်ပြီး စစ်လျော်ကြေးငွေ ရူပီး ၂၅ သိန်းနဲ့ တောင်းဆိုချက်ဟူသမျှ မြန်မာနန်းတော်က သဘောတူကြောင်း အင်္ဂလိပ်ကို သွားပြောခိုင်းရတယ်။ ဥရောပသုံ့ပန်းတွေဖြစ်တဲ့ ဂေါ်ရာနဲ့ ဂျက်ဆင်ဇနီးမောင်နှံအပါအဝင် အားလုံးကို လွှတ်ပေးရတယ်။ ၁၈၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်မှာ ရန္တပိုစာချုပ် လက်မှတ်ထိုးတယ်။
#အောင်ကျော်ဆန်းဘာသာပြန်ပါတယ်။
နောက်ထပ် တင်မယ့်ပို့စ်က ရန္တပိုစာချုပ်ပါ။

ခေတ်သစ်မြန်မာ့သမိုင်း - ၂၄ ဒေါက်တာသန်းထွန်းရေးတဲ့ A MODERN HISTORY OF MYANMAR 1752 - 1948 ကို ဘာသာပြန်တာပါ။

0 comments
ခေတ်သစ်မြန်မာ့သမိုင်း - ၂၄ဒေါက်တာသန်းထွန်းရေးတဲ့ A MODERN HISTORY OF MYANMAR 
1752 - 1948 ကို ဘာသာပြန်တာပါ။
#အင်္ဂလိပ်မြန်မာပထမစစ်ပွဲ
ဝေးလံသောအကြောင်းတရားများ
၁၈၁၃ ခုနှစ်မှာ မြန်မာတွေက မာဂျစ်ဆင်းကို မဏိပူရထီးနန်း အပ်ခဲ့တယ်။ ဂမ်ဗီယာဆင်းလို့ခေါ်တဲ့ နန်းပြိုင် အစ်ကိုက ကချာနယ်ထဲ ဝင်ပြေးတယ်။ မာဂျစ်ဆင်းက သွေးဆာတဲ့ အကြမ်းဖက်သမားပါ။ မြန်မာဘုရင်က သူကောင်းပြုထားတာကို မကြာခင်မှာပဲ မေ့သွားတယ်။ စစ်ကိုင်းမင်း နန်းတက်လာတော့ အခွန်ဘဏ္ဌာဆက်ဖို့ ပျက်ကွက်တယ်။ ဒါကြောင့် ၁၈၁၉ ခုနှစ်မှာ မြန်မာက မဏိပူရက်ု နောက်တကျော့ ဝင်တိုက်တယ်။ မာဂျစ်ဆင်းက ကချာနယ်ထဲ ဝင်ပြေးတယ်။ သူ့အစ်ကိုက သူ့ကို ခွင့်လွှတ်တယ်။ ဒါပေမဲ့ သူတို့ချင်း မသင့်မြတ်ရာက မြန်မာကို စစ်ကူတောင်းပြန်တယ်။ ၁၈၂၄ ခုနှစ်မှာ မြန်မာစစ်တပ်က ကချာကို ဝင်သိမ်းပြီး အစောင့်ရှောက်ခံနယ်မြေအဖြစ် ကြေညာလိုက်တယ်။
၁၈၁၆ ခုနှစ်မှာ မြန်မာတွေက အာသံသူပုန်ဘုရင်ခံကို နန်းပြန်တင်တယ်။ သိပ်မကြာခင် သူအသတ်ခံရတယ်။ ရာဇာချန်ဒရာခန်းလည်း ရာထူးက အဖယ်ခံရတယ်။ ၁၈၁၆ ခုနှစ်ထဲမှာပဲ မြန်မာတွေ ပြန်ရောက်လာပြီး ရာဇာချန်ဒရာခန်းကို ရာထူးပြန်ခန့်တယ်။ ဒါပေမဲ့ သူကိုယ်တိုင်လည်း မြန်မာဘုရင်ရဲ့ အမျက်ဒေါသကို ကြောက်လန့်ပြီး အင်္ဂလိပ်နယ်ထဲကို ဝင်ပြေးတယ်။ အင်္ဂလိပ်က သူ့ကို ကာကွယ်ပေးတယ်။ ရာဇာချန်ဒရာခန်းကို လွှဲအပ်ဖို့ ငြင်းဆိုတယ်။ ဒါကြောင့် မြန်မာတွေက အာသံပြည်သူ ၃၀,၀၀၀ ကို သုံ့ပန်းအဖြစ်ခေါ်လာတယ်။ ဒီအောင်ပွဲက မြန်မာတွေရဲ့ လောကကိုအောင်နိုင်သူဖြစ်ရေး စိတ်ကူးကို အားကောင်းသွားစေတယ်။ သူတို့က အင်္ဂလိပ်ကို နှိမ်နှင်းတိုက်ခိုက်ရတာကို ပျော်နေကြတာပါ။ စစ်ရေးမူဝါဒက အိန္ဒိယမှာရှိတဲ့ အင်္ဂလိပ်နဲ့ ပဋိပက္ခဖြစ်တဲ့ဆီ ဦးတည်လာနေပြီဆိုတာ ထင်ရှားပါတယ်။
မြန်မာ နယ်ခြားစောင့်တပ်က ရခိုင် စစ်တကောင်းနယ် နတ်မြစ်ဝမှာ စခန်းချနေတယ်။ တစ်ခါတရံ သူတို့နားကို ရောက်လာတဲ့ အင်္ဂလိပ်တွေကို သေနတ်နဲ့ လှမ်းပစ်တယ်။ ဒါကြောင့် ၁၈၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလမှာ အင်္ဂလိပ်တွေက သူတို့ရဲ့ ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးတွေကို ကာကွယ်ဖို့ ရှာပူရီလို့ခေါ်တဲ့ ရှင်မဖြူကျွန်းကို စစ်တပ်ချထားလိုက်တယ်။ ၁၈၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက် ညပိုင်းမှာ အမှတ်မထင် မြန်မာ ၁၀၀၀ လောက် ကျွန်းကို ရေကူးသွားပြီး အိန္ဒိယလူမျိုး စစ်သား ၁၂ ယောက်လောက်ကို သတ်ပစ်လိုက်တယ်။ အဲဒီနောက် ကျွန်းမှာ မြန်မာက လက်နက်ကိုင်အစောင့် ချထားလိုက်တယ်။ အိန္ဒိယဘုရင်ခံ လော့ဒ်အမ်းစ်ရက်က ဒီကိစ္စကို ဘုရင်က မသိကျိုးကျွံပြုနေတယ်ဆိုပြီး စာရေးကန့်ကွက်တယ်။ ဘုရင်က လူတွေကို စစ်ပွဲထဲ ဆွဲသွင်းတာ မဟုတ်ဘူး။ လူတွေက ဘုရင်ကို အင်္ဂလိပ်နဲ့ဖြစ်တဲ့ စစ်ပွဲထဲ ဆွဲသွင်းလိုက်တာပါ။ ၁၈၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှာ မြန်မာစစ်တပ်က စစ်တကောင်းကို ဝင်တိုက်ဖို့ ပြင်နေပါပြီ။ ၁၈၂၄ ခုနှစ် မတ်လ ၃ ရက်နေ့မှာ ဘုရင်က မြို့တော်ကို အမရပူရကနေ အင်းဝကို ရွှေ့လိုက်တယ်။ ၁၈၂၄ ခုနှစ် မတ်လ ၅ ရက်နေ့မှာ ဘုရင်ခံက မြန်မာပြည်ကို တရားဝင် စစ်ကြေညာလိုက်တယ်။
#အောင်ကျော်ဆန်းဘာသာပြန်ပါတယ်။
နောက်နေ့တင်မှာက အင်္ဂလိပ်မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲမို့ နည်းနည်းရှည်ပါမယ်။

Tuesday, June 2, 2020

ခေတ်သစ်မြန်မာ့သမိုင်း - ၂၃ ဒေါက်တာသန်းထွန်းရေးတဲ့ A MODERN HISTORY OF MYANMAR 1752 - 1948 ကို ဘာသာပြန်တာပါ။

0 comments
ခေတ်သစ်မြန်မာ့သမိုင်း - ၂၃ဒေါက်တာသန်းထွန်းရေးတဲ့ A MODERN HISTORY OF MYANMAR 
1752 - 1948 ကို ဘာသာပြန်တာပါ။
၁၇၉၅ ခုနှစ်မှာ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ အစိုးရက မြန်မာပြည်ကို နိုင်ငံရေး မစ်ရှင်တွေ စပြီးလွှတ်တယ်။ အဲဒီမတိုင်ခင် ဗြိတိသျှမစ်ရှင် အဖွဲ့တွေကတော့ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး သဘာဝပဲ ရှိတာပါ။ ဗေကာတို့လို သံတမန်တွေဟာ နောက်ထပ်အခွင့်အလမ်း ပိုရနိုင်တာကို ရှာကြတာပါ။ မစ်ရှင်အဖွဲ့တွေရဲ့ သဘာဝ ပြောင်းလဲရတာကတော့
၁။ မြန်မာတွေက အနောက်ဖက်ကို ချဲ့ထွင်လို့။
၂။ အင်္ဂလိပ်က ကာလကတ္တားမှာ သင်္ဘောတည်ဆောက်ဖို့ မြန်မာ့ကျွန်းသစ်ကို လိုအပ်နေလို့နဲ့
၃။ ပြင်သစ်က အိန္ဒိယမှာ ရှိနေတဲ့ အင်္ဂလိပ်ကို တိုက်ဖို့ မြန်မာပြည်ကို အခြေစိုက်စခန်း လုပ်ချင်တဲ့ ဆန္ဒရှိနေလို့ ဆိုတာတွေပါပဲ။
၁၇၇၇ ခုနှစ်နဲ့ ၁၇၈၃ ခုနှစ်အတွင်းမှာ အမေရိကန်တွေကို လွတ်လပ်ရေးပြန်ရအောင် ပြင်သစ်က ကူညီခဲ့ဖူးတာကိုလည်း အင်္ဂလိပ်က သင်ခန်းစာရနေပါပြီ။ အရှေ့တိုင်းမှာ ဒါမျိုးထပ်ပြီး မကြုံချင်တော့ဘူး။ မြန်မာတွေကတော့ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာရှိတဲ့ အင်္ဂလိပ်အောင်မြင်မှုကို မနာလိုမရှုစိမ့်တဲ့ အာမေးနီးယန်းနဲ့ မဟာမေဒင်ကုန်သည်တွေဆီက ရတဲ့ နိုင်ငံတကာသတင်းတွေကိုပဲ မှီခိုနေကြရတာပါ။ တဖက်ကလည်း ဗဒုံမင်းဟာ အင်္ဂလိပ်ကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်နိုင်တဲ့ အိန္ဒိယမင်းသားတွေကို မဟာမိတ်ဖွဲ့ထားရင် အဆင်ပြေမယ်လို့ စဉ်းစားမိတယ်။ သူက ဘုရားဖူးအယောင်ဆောင်ပြီး ဒေလီနဲ့ လာဟိုးကို ၁၈၀၇၊ ၁၈၀၈၊ ၁၈၁၃၊ ၁၈၁၇၊ ၁၈၂၀ နဲ့ ၁၈၂၅ ခုနှစ်တွေမှာ မစ်ရှင်အဖွဲ့တွေ စေလွှတ်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ အင်္ဂလိပ်အစိုးရက သူတို့ကို အပြင်းအထန်ဆန့်ကျင်တဲ့ မာရသာအကြီးအကဲနဲ့ ဆက်သွယ်ဖို့ကြိုးပမ်းတာ တွေ့ရတော့ မစ်ရှင်အဖွဲ့တာဝန်တွေကို ရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီး ပြန်လွှတ်တယ်။ ကံဆိုးတာက မစ်ရှင်အဖွဲ့ဟာ တစ်နှစ်နောက်ကျပြီးမှ ရောက်သွားခဲ့တာပါ။ မြန်မာက မဟာမိတ်ဖွဲ့ချင်တဲ့သူတွေကို အင်္ဂလိပ်က ဖြိုခွဲလို့တောင် ပြီးနေခဲ့ပါပြီ။ မြန်မာထက် ပိုအင်အားကြီး၊ ပိုပြီး ချမ်းသာတဲ့ အိန္ဒိယရာဇာတွေတောင် ဗြိတိသျှရဲ့ လက်အောက်ခံ မဟာမိတ်တွေ ဖြစ်ကုန်ကြပြီ။ သံတမန်တွေက အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာရှိတဲ့ အင်္ဂလိပ်တွေဟာ မြန်မာထက် အများကြီးပိုပြီး အင်အားကောင်းမှန်းသိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဘုရင်ကို အမှန်အတိုင်း မတင်လျှောက်ဝံ့ဘူး။ အင်္ဂလိပ် သံတမန်တွေ မြန်မာပြည်ကိုလာတော့ အိန္ဒိယလူမျိုး သက်တော်စောင့် ပုလိပ်တွေနဲ့ လက်ဆောင်ပဏ္ဍာတွေ အများကြီးယူလာကြတယ်။ ကပ္ပတိန်ဆိုင်းက ၁၇၉၅ ခုနှစ်မှာ ရည်ရွယ်ချက် ၃ ခုနဲ့လာတယ်။
၁။ ကုန်သွယ်ရေး ခွင့်ပြုချက်ရဖို့။
၂။ သင်္ဘောပျက်တဲ့ သင်္ဘောသားတွေကို အသေအချာစောင့်ရှောက်ပေးဖို့
၃။ ရန်ကုန်မှာ အင်္ဂလိပ် နိုင်ငံရေး က်ုယ်စားလှယ် ပြန်ထားခွင့်ပြုဖို့နဲ့ သံတမန်ဆက်ဆံရေး ပြန်ဖွင့်ဖို့တို့ပါပဲ။
ဆိုင်းက ဒီအချက်တွေအားလုံးကို သူလိုချင်တဲ့အတိုင်း စာချုပ်အနေနဲ့မဟုတ်ဘဲ စာရွက်နဲ့ ရေးထားတာကိုပဲ ရလာတယ်။ ဒါတွေရတာက ဘုရင့်ရဲ့ မျက်နှာသာပေးမှုကြောင့် ရတာပါ။ ဘုရင် အလိုမကျရင် ပြန်ရုပ်သိမ်းနိုင်တယ်။ မြန်မာ့ရက်ရောမှုက ဆိုင်းကို ဝမ်းသာအားရ ဖြစ်စေတယ်။ သူက အစီရင်ခံစာကို အကောင်းမြင်လွန်ကဲပြီး ရေးခဲ့တယ်။ အဲဒီ အစီရင်ခံစာက သူ့အစိုးရကို ဆုံးဖြတ်ချက်တလွဲဖြစ်စေခဲ့တယ်။ ကပ္ပတိန်ကောက်စ်ကို ၁၇၉၇ ခုနှစ်မှာ နိုင်ငံရေးကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်နဲ့ ရန်ကုန်ကို လွှတ်လိုက်တယ်။ ကောက်စ်က နေပြည်တော်ကို သွားပြီး ကာလကတ္တားကို မြန်မာကိုယ်စားလှယ် လွှတ်သင့်တယ်လို့ မြန်မာနန်းတော်ကို အကြံပေးတယ်။ သူ ၉ လကြာအောင် စောင့်ရတယ်။ ဒီမစ်ရှင်က လုံးဝကျဆုံးတာပဲ။ ကောက်စ်အစီရင်ခံစာမှာတော့ သူ့အရင်က ဆိုင်းအစီရင်ခံစာနဲ့ လုံးဝကို ပြောင်းပြန်ပါပဲ။ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ အစိုးရကတောင် ကောက်စ်တော့ တစ်ခုခု အမှားလုပ်လာပြီလို့ တွေးယူရတာပါ။ ဒါကြောင့် မြန်မာနန်းတော်ကို စာတစ်စောင်ပို့ပြီး ဆက်ဆံရေး ပိုပြေပြစ်တဲ့ အရာရှိ တစ်ယောက် ထပ်လွှတ်ပါမယ်လို့ ပြောခဲ့တာပါ။ ၁၈၈၂ ခုနှစ်မှာ ကပ္ပတိန်ဆိုင်း နောက်တကျော့ ပြန်လာတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူ့ကို ကပ္ပတိန်ကောက်စ်နဲ့ လုံးဝထပ်တူ တပုံစံတည်း ဆက်ဆံလိုက်တယ်။ ဘုရင်က သူ့ကို ညီလာခံတောင် တက်ခွင့်မပြုပါဘူး။ ဒါကြောင့် သူ့ရဲ့မစ်ရှင်ကလည်း စိတ်ပျက်ဖွယ် အရှုံးတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ၁၈၀၃၊ ၁၈၀၉ နဲ့ ၁၈၁၀ ခုနှစ်တွေမှာ ကပ္ပတိန်ကန်းနင်းရောက်လာတယ်။ ဘုရင်က ဗြိတိသျှဘုရင်နဲ့သာ ဆက်ဆံနိုင်မယ်လို့ ညီလာခံမှာ ပြောလိုက်တယ်။ အိန္ဒိယဘုရင်ခံဟာ ဘင်္ဂလားမြို့စား အဆင့်လောက်ပဲ ရှိတာမို့ သူနဲ့ဆက်ဆံရင် ဂုဏ်သိက္ခာ ထိပါးနိုင်တယ်လို့ ဘုရင်က ယူဆတယ်။ မြန်မာနန်းတော်က အလေးထားဖော်ပြနေတဲ့ ဒီလိုရိုးစင်းတဲ့ တောင်းဆိုမှုကို ဥပေက္ခာပြုရမှာပဲဆိုတာ အင်္ဂလိပ်က သိပါတယ်။ အင်္ဂလန်ကနေ တိုက်ရိုက် မစ်ရှင်လွှတ်မယ်ဆိုရင်တော့ ဘုရင်ချင်းဆက်ဆံရေးမို့ အဆင်ပြေမှာပါ။ ဘင်္ဂလားမြို့စားဟာ ရန်ကုန်မြို့စားနဲ့ပဲ ဆက်ဆံသင့်တယ်လို့ ယူဆတာပါ။ ဒါကြောင့် တတိယအခေါက် လာချိန်မှာ ကန်းနင်းက ရန်ကုန်ကတောင် ထွက်မလာတော့ဘူး။ ဘုရင်က ကန်းနင်းကိုဖမ်းဖို့ ရန်ကုန်မြို့စားကို အမိန့်ပေးလိုက်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ကန်းနင်းက ခရုဇာ အမြောက်ကြီး ၅၄ လက်ပါတဲ့ မာလဘလို့ခေါ်တဲ့ သူ့ရဲ့သင်္ဘောနဲ့ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သွားပါတယ်။ ကန်းနင်းကို မဖမ်းနိုင်တဲ့အတွက် ရန်ကုန်မြို့စား အပြစ်ပေးခံရပါတယ်။

Monday, June 1, 2020

ခေတ်သစ်မြန်မာ့သမိုင်း - ၂၂ဒေါက်တာသန်းထွန်းရေးတဲ့ A MODERN HISTORY OF MYANMAR 1752 - 1948 ကို ဘာသာပြန်တာပါ။

0 comments
ခေတ်သစ်မြန်မာ့သမိုင်း - ၂၂ဒေါက်တာသန်းထွန်းရေးတဲ့ A MODERN HISTORY OF MYANMAR 
1752 - 1948 ကို ဘာသာပြန်တာပါ။
အလောင်းမင်းတရားက ဒဂုံကို သိမ်းတဲ့အချိန်မှာ ဥရောပတိုက်သားတွေနဲ့ ပထမဆုံး ထိတွေ့ရတာပဲ။ အင်္ဂလိပ် သင်္ဘော ၃ စီးကိုဖမ်းလိုက်တယ်။ သူတို့ရဲ့ အမြောက်တွေနဲ့ လက်နက်ခဲယမ်းတွေကို သိမ်းယူတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကပ္ပတိန်ဂျက်ဆင်က သူတို့ဟာ ကြားနေသူတွေပဲ။ ဒါကြောင့်မို့ အမြောက်တွေ ပြန်ပေးသင့်တယ်လို့ နိုင်ငံတကာဥပဒေအရ ခုခံကာကွယ်ပါတယ်။ အလောင်းမင်းတရားမှာ အားကောင်းတဲ့ လက်နက်တွေ လိုအပ်တယ်။ ဒါတွေကို အင်္ဂလိပ်ဆီက ရမယ်လို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။ ပြင်သစ်ကိုယ်စားလှယ် ဗူနိုက သံလျင်မှာနေတယ်။ သူက သင်္ဘော ၃ စီးနဲ့ မွန်တွေကို ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း ကူညီတယ်။ ဂျက်ဆင်ကို သူ့ရဲ့ အမြောက်တွေ ပြန်ပေးလိုက်တော့ သံလျင်ကို ကူးသွားပြီး မွန်တွေနဲ့ပေါင်းတယ်။ ဥရောပသင်္ဘောတွေက လောင်မီးလက်နက်တွေဟာ မြန်မာစစ်လှေတွေကို အကြီးအကျယ်ဒုက္ခပေးပါတယ်။ သံလျင်ကို သိမ်းပြီးတော့ ဗူနိုနဲ့ သူ့ရဲ့ သင်္ဘောသားတွေကို ကွပ်မျက်တယ်။ ဒါပေမဲ့ အင်္ဂလိပ်တွေက ဟိုင်းကြီးကျွန်းကို ထွက်ပြေးတယ်။ ကပ္ပတိန် ဗေကာဆိုတဲ့ အင်္ဂလိပ်တယောက် ရွှေဘိုကို ၁၇၅၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလမှာ ရောက်လာတယ်။ မြန်မာနဲ့ ချစ်ကြည်ရေးစာချုပ် ချုပ်ဆိုဖို့ တောင်းဆိုတယ်။ သူက လက်ဆောင်အဖြစ် မှန်ဘီလူးတစ်လက်၊ ၁၂ ပေါင် အမြောက်တစ်လက်၊ ၉ ပေါင် အမြောက် ၃ လက်နဲ့ ယမ်းမှုန့်တွေ သေနတ်တွေ ယူလာတယ်။ ဂျက်ဆင် ကျူးလွန်တဲ့ ရိုင်းပျတဲ့ အပြုအမူတွေကို ဝန်ချတောင်းပန်တယ်။ အလောင်းမင်းတရားက စာချုပ်လက်မှတ်မထိုးဘဲ ကပ္ပတိန်ဗေကာကို ပြန်လွှတ်လိုက်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ၁၇၅၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၂ ရက် အလောင်းမင်းတရား မြန်အောင်ကို ရောက်နေချိန်မှာ ရေတပ်ဗိုလ် ရောဘတ်လက်စတာ ဘုရင်ကို လာတွေ့တယ်။ ၁၇၅၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၄ ရက်မှာ စာချုပ် လက်မှတ်ထိုးဖြစ်တယ်။ 
စာချုပ်အရ အင်္ဂလိပ်ကုမ္ပဏီကို ဟိုင်းကြီးကျွန်းမှာ ခံတပ်ဆောက်ခွင့် ပြုလိုက်တယ်။ အခွန်လွတ် ကုန်သွယ်စေတယ်။ အပြန်အလှန်အနေနဲ့ အင်္ဂလိပ်ကုမ္ပဏီက တစ်နှစ်ကို ၁၂ ပေါင် အမြောက်တစ်လက်နဲ့ ယမ်းမှုန့်ပိဿာချိန် ၂၀၀ ပေးဖို့ ကတိပြုတယ်။ ကုမ္ပဏီကို ပုသိမ်မှာ စက်ရုံဆောက်ဖို့ နေရာပေးတယ်။
ပွန်ဒိချယ်ရီမှာရှိတဲ့ ပြင်သစ်ကုမ္ပဏီဟာ ကပ္ပတိန်ဗူနိုနဲ့ သူ့လူတွေကို ကူညီဖို့ သင်္ဘော ၃ စီး လွှတ်လိုက်တယ်။ ဒါပေမဲ့ သူတို့လာတာ သိပ်နောက်ကျသွားပြီ။ အလောင်းမင်းတရားက သံလျင်ကို သိမ်းတယ်။ ကပ္ပတိန် ဗူနိုနဲ့ သူ့နောက်လိုက်တွေကို ဖမ်းတယ်။ အလောင်းမင်းတရားက ဗူနိုကို သင်္ဘော ၃ စီးက ကပ္ပတိန်တွေဆီ စာရေးခိုင်းတယ်။ တစ်စင်းကလွတ်သွားပေမဲ့ ကျန်သင်္ဘောတွေကို အလွယ်တကူ သိမ်းနိုင်တယ်။ ဒီသိမ်းပိုက်မှုကနေ အလောင်းမင်းတရားဟာ ပေါင် ၂၀ အမြေက်ကြီး ၃၅ လက်၊ စက်သေနတ်ကြီး ၅ လက်၊ တစ်လုံးထိုးသေနတ် ၁၃၀၀ နဲ့ ယမ်းမှုန့်တွေ အမြောက်အမြား ရလိုက်တယ်။ အလောင်းမင်းတရားက ဗူနိုနဲ့ သူ့နောက်လိုက် အရာရှိတွေကို ကွပ်မျက်လိုက်ပေမဲ့ ပြင်သစ်သင်္ဘောသား ၂၀၀ ကျော်ကို အသက်ချမ်းသာပေးတယ်။ အဲဒီ ပြင်သစ်သင်္ဘောသားတွေက အလောင်းမင်းတရားလက်အောက်မှာ သေနတ်သမားတွေအဖြစ် အမှုထမ်းကြတယ်။ နမူနာတစ်ခုကတော့ ဝှေဗလိုင်ရာမီးလာဒ်ဟာ ကိုယ်ရံတော် တပ်ဗိုလ်လုပ်ပြီး အလောင်းမင်းတရားရဲ့ ပဲခူး၊ အယုဒ္ဓယနဲ့ မဏိပူရစစ်ဆင်ရေးတွေမှာ တိုက်ခဲ့တယ်။ သူ့ကို သီရိရာဇသူကျော်ထင်ဘွဲ့ပေးပြီး စစ်ကိုင်းခရိုင်ထဲက တပယ်မြို့ကို စားစေတယ်။ ၁၇၈၈ ခုနှစ်မှာ သူကွယ်လွန်တယ်။ သူ့ရဲ့အုတ်ဂူက အခုထိ စစ်ကိုင်းမှာ ရှိနေဆဲပါ။
၁၇၅၃ ခုနှစ်ကတည်းက အင်္ဂလိပ် အရှေ့အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီက ဟိုင်းကြီးကျွန်းကို သိမ်းထားတယ်။ အလောင်းမင်းတရားက သူတို့ကို ခံတပ်ဆောက်ခွင့်ပေးတာ ၁၇၅၅ ခုနှစ်ကျမှပါ။ အဲဒီအချိန်တုန်းက ကုမ္ပဏီဟာ အိန္ဒိယမှာ အလုပ်ရှုပ်နေတယ်။ ဒါကြောင့် ဟိုင်းကြီးကျွန်းက ပြန်ဆုတ်ပြီး ၁၇၅၉ ခုနှစ် မေလ ၁၃ ရက်မှာ စခန်းသိမ်းလိုက်တယ်။ ဒါပေမဲ့ လအနည်းငယ်အကြာ ၁၇၅၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမှာ အခြေစိုက်စခန်းကို ထိန်းသိမ်းဖို့ ဝန်ထမ်းအနည်းငယ် ပြန်ပို့ထားတယ်။ ပုသိမ်စားက နောက်လိုက် လူ ၁၀၀ နဲ့အတူ သူတို့ကို လာနှုတ်ဆက်သေးတယ်။ နောက်တစ်နေ့ ၁၇၅၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၆ ရက် မနက် ၉ နာရီလောက်မှာ မြန်မာနဲ့အင်္ဂလိပ်အရာရှိတွေ မနက်စာ အတူထမင်းစားနေတုန်း လူ ၂၀၀၀ဗြုန်းစားကြီးပေါ်လာပြီး အင်္ဂလိပ်နဲ့ သူတို့ရဲ့နောက်လိုက် အိန္ဒိယလူမျိုးတွေကို တိုက်ခိုက်တယ်။ အင်္ဂလိပ် ၈ ယောက်နဲ့ အိန္ဒိယလူမျိုး ၁၀၀ လောက် အသတ်ခံရတယ်။ အင်္ဂလိပ် ၄ ယောက် အဖမ်းခံရတယ်။ အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတစ်ယောက်နဲ့ အိန္ဒိယလူမျိုး ၆၄ ယောက် သင်္ဘောနဲ့ ထွက်ပြေးတယ်။ ခုနပြောတဲ့ လက်နက်ကိုင်တွေက အမြောက်နဲ့ ဂိုဒေါင်ကို သိမ်းပြီး စခန်းတစ်ခုလုံး မီးတိုက်ပစ်တယ်။ ပြဿနာဖြစ်ရတဲ့ အကြောင်းရင်းက ဒီလိုပါ။ အလောင်းမင်းတရားရဲ့ လက်အောက်မှာ အဆင့်မြင့်အရာရှိတွေ ဖြစ်နေကြတဲ့ အာမေးနီးယန်းတွေက အရှေ့တိုင်းကုန်သွယ်ရေးမှာ အင်္ဂလိပ်တွေ အောင်မြင်နေတာကို မရှုစိမ့်ဘူး။ ဂရီဂိုရီလို့ခေါ်တဲ့ အာမေးနီးယန်းတစ်ယောက်က အလောင်းမင်းတရားကို သတင်းမှားပေးတယ်။ အင်္ဂလိပ်တွေက သူတို့စခန်းကို ခံတပ်ဆောက်ပြီး နေတယ်။ မွန်တွေကို သေနတ် ထောက်ပံ့တယ်။ ပုသိမ်မြစ်ကြောင်းအတိုင်း ဆန်တက်ပြီး တခြားကုန်သည်တွေကို ဟန့်တားနှောက်ယှက်နေတယ်ဆိုတာတွေပါ။ ဒါကြောင့် အလောင်းမင်းတရားက ဟိုင်းကြီးကျွန်းကို ရှင်းပစ်လိုက်ဖို့ အမိန့်ချတာပါ။
၁၇၆၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလမှာ ကပ္ပတိန် အဲလ်ဗက် လက်အောက်က အရှေ့အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီ သံအဖွဲ့ စစ်ကိုင်းက ဘုရင့်ဆီကို ရောက်လာတယ်။ ကုမ္ပဏီက အိန္ဒိယမှာ သိပ်အလုပ်များနေတယ်။ ဒါကြောင့် မြန်မာနဲ့ ထပ်ပြီး ပဋိပက္ခ မဖြစ်ချင်ဘူး။ ဒါပေမဲ့ သံအဖွဲ့က ဟိုင်းကြီးကျွန်း လူသတ်ပွဲအတွက် လျော်ကြေးပေးဖို့ အခိုင်အမာတောင်းဆိုတယ်။ ဒီပဲယင်းမင်းက ဘာတစ်ခုမှ လုပ်မပေးနိုင်ဘူးလို့ အကြောင်းပြန်တယ်။ ၁၇၅၉ ခုနှစ်က စာချုပ် မရှိတော့ဘူးလို့ ထောက်ပြတယ်။ ဘုရင်တစ်ပါး နတ်ရွာစံသွားရင် သူ့လက်ထက်က ပဋိဉာဉ်လည်း အဆုံးသတ်သွားပြီလို့ မြန်မာဘုရင်က ယူဆတယ်။ အကြောင်းကတော့ အဲဒီမတိုင်ခင် ပဋိဉာဉ် လုပ်ခဲ့ဖူးတဲ့ မြန်မာဘုရင်လည်း မရှိဘူး။ ဒါကြောင့် ပဋိဉာဉ်ရဲ့ သဘာဝကို နားမလည်ဘူး။ ဒါပေမဲ့ အကြင်နာတရားကို ရှေ့ရှုပြီး အင်္ဂလိပ်သုံ့ပန်း ၆ ယောက်ကိုတော့ ပြန်လွှတ်ပေးပါတယ်။ သူက ကုန်သွယ်ရေး လုပ်ခွင့်ပြုတယ်။ ဒါပေမဲ့ အင်္ဂလိပ်ကုမ္ပဏီက အခွန်ဆောင်ရမယ်။ ဟိုင်းကြီးကျွန်းမှာ နေရာကို ခွင့်ပြုပေမဲ့ အင်္ဂလိပ်ဌာနချုပ်ကို ပြန်တည်ထောင်ခွင့်မပြုဘူး။ ဒါကြောင့် အင်္ဂလိပ်တွေ ရန်ကုန်မှာ လာစုမိကြတယ်။ အဲသလို ဘုရင်ကို ဖူးမျှော်ပြီး ပြန်အလာမှာ အင်္ဂလိပ်က လက်နက်နဲ့ ခဲယမ်းမီးကျောက်တွေ ထောက်ပံ့ပါတယ်။ ဘုရင်ကတော့ စာချုပ် လက်မှတ်ထိုးဖို့ ပယ်ချလိုက်တယ်။ ဒါကြောင့် ဒီဆက်ဆံရေးက ပဋိဉာဉ်သဘော မသက်ရောက်ပါဘူး။ အချိန်မဆိုင်း လက်ငင်း ဖျက်သိမ်းနိုင်တဲ့ ဘုရင့် ကတိကဝတ်သာ ဖြစ်တယ်။ ဘုရင် စိတ်တိုင်းကျမှုအပေါ် လုံးဝ မူတည်နေတာပါ။

ခေတ်သစ်မြန်မာ့သမိုင်း - ၂၁ ဒေါက်တာသန်းထွန်းရေးတဲ့ A MODERN HISTORY OF MYANMAR 1752 - 1948 ကို ဘာသာပြန်တာပါ။

0 comments
ခေတ်သစ်မြန်မာ့သမိုင်း - ၂၁ဒေါက်တာသန်းထွန်းရေးတဲ့ A MODERN HISTORY OF MYANMAR 
1752 - 1948 ကို ဘာသာပြန်တာပါ။
ရခိုင်ကို အောင်မြင်ပြီးတဲ့နောက် ဗဒုံမင်းက သူကိုယ်သူ စကြဝတေးမင်း ဖြစ်ပြီလို့ ထင်လာတယ်။ စကြဝတေးမင်းဆိုတာက လောကကို အောင်နိုင်သူပါ။ ဒါကြောင့် သူဟာ တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယကိုပါ အောင်နိုင်ဖို့ မျှော်လင့်လာတယ်။ လောကကို အောင်မြင်ဖို့ အစချီတဲ့အနေနဲ့ ၁၇၈၅ - ၈၆ မှာ ထိုင်းနိုင်ငံကို ကျူးကျော်တယ်။ ထိုင်းနိုင်ငံကို စစ်မျက်နှာ ၄ ခုဖွင့်ပြီး တပြိုင်နက်တည်း တိုက်ခိုက်တယ်။ စစ်ကြောင်းတစ်ခုက ရှမ်းစစ်မှုထမ်းတွေနဲ့အတူ ချင်းမိုင်ကနေ တိုက်ခိုက်ရင်း ဆင်းလာတယ်။ နောက်စစ်ကြောင်းတစ်ခုက မော်လမြိုင်ခရိုင် ဘုရားသုံးဆူ တောင်ကြားကိုဖြတ်ပြီး အတ္ထရံမြစ်အတိုင်း ချီတက်တယ်။ တတိယစစ်ကြောင်းကတော့ ထိုင်းကို ထောက်ပံ့နေတဲ့ မလေးတွေကို ဖြတ်တောက်ဖို့ ထားဝယ်ကနေချီတက်တယ်။ စတုတ္ထကတော့ ကုန်သွယ်ရေးအတွက် အရေးကြီးတဲ့ မြိတ်တောင်ပိုင်း ဆလုံကျွန်းစုတွေကို သိမ်းဖို့ပါ။ ဒါက ထိုင်းနိုင်ငံကို သေနတ်တွေ ရောက်မလာအောင် ကာကွယ်တာပါ။ ဒီထိုးစစ် စီမံချက်ကလည်း မအောင်မြင်ဘူး။ ဖရာတက်ခ်ကတော့ ကျဆုံးသွားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လူသေတာတောင် ဖရာတက်ခ်ရဲ့ စိတ်ဓါတ်က အဓွန့်ရှည် ကျန်ရစ်တယ်။ ထိုင်းတွေက သူတို့ရဲ့ နိုင်ငံကို အခိုင်အမာ ကာကွယ်တယ်။ ချင်းမိုင် စစ်ကြောင်းကလွဲရင် ကျန်တဲ့ စစ်ကြောင်း ၃ ခုစလုံး အရှုံးနဲ့ ရင်ဆိုင်ရတယ်။ ဗဒုံမင်းက ဘုရားသုံးဆူတောင်ကြားလမ်း စစ်ကြောင်းကို ကွပ်ကဲတာပါ။ သူက သူ့စစ်ကြောင်းကို ကံစီမံရာ ပစ်ထားခဲ့ပြီး ရန်ကုန်ကို အသက်လု ပြေးလာခဲ့ရတာပါ။ လောကကိုအောင်နိုင်ရေးဆိုတဲ့ သူ့အကြံလည်း တစ်ခါတည်းနဲ့ကို အပြီးသတ်ပြိုကွဲသွားတယ်။ အဲဒီ ထိုင်းစစ်ဆင်ရေးက ဗဒုံမင်းရဲ့ သဘာဝကို အမှန်အတိုင်း ဖော်ပြလိုက်တာပဲ။ သူကိုယ်တိုင် ရှက်ဖွယ်လိလိ နမူနာပြ ထွက်ပြေးခဲ့တာဖြစ်ပြီး ဒီရှုံးနိမ့်မှုအတွက် အရာရှိတွေကို အပြစ်ဖို့ခဲ့တယ်။ နောက်ပိုင်း ထိုင်းနိုင်ငံ စစ်ဆင်ရေးတွေမှာလည်း ထိုင်းတွေကိုယ်တိုင် နယ်မြေပြန်သိမ်းတာ ရှိတယ်။ ထိုင်းထိုးစစ်ကြောင့် ပြန်ဆုတ်ခဲ့ရတာလည်း ရှိပါတယ်။ ၁၈၀၃ ခုနှစ်မှာ ထိုင်းက ကျိုင်းတုံအထိ ချီတက်လာတယ်။ ၁၈၁၄ ခုနှစ်မှာ မုတ္တမက မွန်တွေပုန်ကန်ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံထဲကို ထွက်ပြေးတယ်။ 
၁၈၀၉ ခုနှစ်နဲ့ ၁၈၁၂ ခုနှစ်ကာလတုန်းက ဆုံးရှုံးသွားတဲ့ လူဦးရေကို ပြန်ရဖို့ ဗဒုံမင်းက သူ့တပ်ကို ထိုင်းနိုင်ငံအထိ ၄ ကြိမ် စေလွှတ်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ချင်းမိုင်ကိုတောင် ပြန်မရတော့ပါဘူး။ အဲဒီ စစ်ပွဲရှည်ကြီးတွေဟာ နိုင်ငံနဲ့ ပြည်သူကို အပြင်းအထန် ထိခိုက်စေတယ်။ ဒီဒုက္ခထဲမှာ တပူဆင့်လိုက်တာက ၁၈၀၇ ခုနှစ်နဲ့ ၁၈၁၆ ခုနှစ်အကြား သီးနှံပျက်ကပ် ဆိုက်ခဲ့တာပါပဲ။ စားနပ်ရိက္ခာပြတ်လပ်ပြီး လူတွေ ငတ်သေကုန်တယ်။ ၁၈၀၉ ခုနှစ်နဲ့ ၁၈၁၁ ခုနှစ်အတွင်း တစ်ကြိမ်မှာတော့ လူပေါင်း ၃၆,၀၀၀ ပါတဲ့ စစ်တပ်ကို ထိုင်းနိုင်ငံ လွှတ်တယ်။ လမ်းမှာ ရောဂါနဲ့ ငတ်မွတ်မှုကြောင့် လူ ၈၀၀၀ သေတယ်။ ရန်သူ့နယ်မြေထဲ စစ်ချီရာလမ်းတလျောက်မှာ တပ်က ကျေးရွာတွေကို ဖျက်ဆီးတယ်။ ရဲမက် ၁၅၀၀ ပါတဲ့ မြေထဲစစ်မှုထမ်းတပ်ဖွဲ့ဟာ စစ်ချီရာမှာ နှေးကွေးတဲ့အတွက် တပ်ဖွဲ့တစ်ဖွဲ့စေလွှတ်ပြီး သူတို့အားလုံးကို သုတ်သင်ပစ်လိုက်တယ်။ လူတွေအားလုံး ခိုကိုးရာမဲ့ ဖြစ်ကုန်ပြီ။ စစ်တပ်က ထားဝယ်မှာ စခန်းချတော့ မြို့မှာလနဲ့ချီပြီး လူတွေသေကုန်တယ်။ အနီးနားက လယ်ကွင်းတွေမှာ နှစ်နဲ့ချီပြီး လူ့အရိုးတွေ ဖွေးဖွေးလှုပ်နေတယ်။ 
၁၇၆၉ ခုနှစ် ငြိမ်းချမ်းရေးစာချုပ်အရ ၁၀ နှစ်တစ်ကြိမ်တိုင်းမှာ သံတမန်တွေ လဲလှယ်ဖို့ တရုတ်မြန်မာ သဘောတူခဲ့ကြတယ်။ ဒါက ပုံမှန် နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေးရဖို့ မြန်မာဘက်က ပထမဆုံးအကြိမ် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်မှုပါပဲ။ ဒီလို သံတမန်တွေ လဲလှယ်ခြင်းအားဖြင့် နယ်စပ်အငြင်းပွားမှုတွေကို ငြိမ်းချမ်းစွာ ဖြေရှင်းနိုင်တယ်။ တရုတ်မစ်ရှင်တွေ မြန်မာပြည်ကို ၁၇၈၇၊ ၁၇၈၀၊ ၁၇၉၅၊ ၁၇၉၆ နဲ့ ၁၈၂၂ ခုနှစ်တွေမှာ လာတယ်။ မြန်မာမစ်ရှင်တွေက တရုတ်ပြည်ကို ၁၇၈၂၊ ၁၇၈၇၊ ၁၇၉၂ နဲ့ ၁၈၂၃ ခုနှစ်တို့မှာ သွားကြတယ်။ ဒီထဲက ၃ ကြိမ်ဟာ ဘေဂျင်းအထိရောက်တယ်။ သုံ့ပန်းတွေ လဲကြတယ်။ နန်းတော်အရာရှိတွေကို လက်ဆောင်တွေ တံဆိပ်တွေ အပြန်အလှန် ပေးကြတယ်။ တရုတ်ဧကရာဇ်က မြန်မာဘုရင်ကို သူ့လက်အောက်ခံအဖြစ် ဘယ်တုန်းကမှ သဘောမထားပေမယ့် ဒီလောက်အထိ အကဲမဆတ်သင့်ဘူးဆိုတာ မြန်မာဘုရင်ကလည်း သတိကြီးကြီးထားပါတယ်။ ၁၇၉၀ ပြည့်နှစ် မစ်ရှင်က တရုတ်ပြည်ကနေ ဗုဒ္ဓစွယ်တော်ကို ပင့်ခဲ့တယ်။ ဒီစွယ်တော်ကို ရဖို့အတွက် ဗဒုံမင်းဟာ တရုတ်ပြည်က စွယ်တော်ကို သွားပင့်ရာမှာ မအောင်မြင်ခဲ့တဲ့ ပုဂံအနော်ရထာထက် သူကပိုပြီး တန်ခိုးကြီးတယ်လို့ အောက်မေ့တယ်။ မစ်ရှင်အဖွဲ့က ယူနန် အပျိုတော်ကလေးတွေကို ခေါ်လာပြီး ဘုရင့်ကိုယ်လုပ်တော်အဖြစ် ဆက်သတယ်။ ဗဒုံမင်းက သူ့ရဲ့တန်ခိုးအာဏာကို ခန့်ငြားရိုသေတဲ့ တရုတ်ဧကရာဇ်က မြေးတော်ကလေးတွေ ဆက်သတယ်ဆိုပြီး လက်ခံတယ်။
မဏိပူရ ပြည်တွင်းစစ်က ထပ်ပြီး ဒုက္ခပေးပြန်ပါတယ်။ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်တဲ့ မာဂျစ်ဆင်းက မြန်မာကို စစ်ကူတောင်းတယ်။ ဗဒုံမင်းက ၁၈၁၂ - ၁၈၁၃ ခုနှစ်မှာ မဆိုင်းမတွပဲ စစ်ကူလွှတ်တယ်။ မြန်မာတပ်နဲ့ အပြင်းအထန်တိုက်ခိုက်ပြီး အတိုက်အခံအားလုံး ရှုံးနိမ့်တယ်။ မာဂျစ်ဆင်းကို ထီးနန်းအပ်တယ်။ ဒီလို ဆောင်ရွက်ပေးတဲ့အတွက် မြန်မာကို ကဘော်ချိုင့်ဝှမ်းပေးတယ်။ အဟုန်ရှမ်း အာသံနိုင်ငံတော်လည်း ဖရိုဖရဲဖြစ်သွားတယ်။ ၁၈၀၅ ခုနှစ်မှာ သူပုန်ခေါင်းဆောင်တွေက တောင်းဆိုတဲ့အတွက် အာသံပြည်ကို မြန်မာတပ်တွေ နှစ်ကြိမ်သွားတယ်။ ပြန်လာတဲ့ နှစ်ကြိမ်စလုံးမှာ လက်ဆောင်ပဏ္ဍာတွေ အများကြီး ရခဲ့ပါတယ်။ အာသံစော်ဘွားက ကာလကတ္တားကို ထွက်ပြေးတယ်။ ဗြိတိသျှက်ု စစ်ကူတောင်းတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဗြိတိသျှက ဝင်ပြီး စွက်ဖက်ဖို့ငြင်းပယ်တယ်။ ဒီနောက် သူတို့က အလားတူ မြန်မာကို တောင်ူဆိုတော့ ဗဒုံမင်းက ကူညီဖို့ ကတိပြုပါတယ်။ ၁၈၁၆ ခုနှစ်မှာ လူပေါင်း ၈၀၀၀ ပါတဲ့တပ်ဟာ မဏိပူရစစ်မှုထမ်း ၈၀၀၀ နဲ့အတူ အာသံကို ချီတက်တယ်။ စော်ဘွားကို ပြန်ပြီး နန်းတင်တယ်။ ဗဒုံမင်းအတွက် သမီးတော်တစ်ပါး၊ ဆင်ကောင်ရေ ၅၀ အပါအဝင် သိမ်းပိုက်ပစ္စည်း အမြောက်အမြားနဲ့ ပြန်ဆုတ်ခဲ့ကြတယ်။ အဲဒီက နောက်ပိုင်းမှာ မြန်မာတွေဟာ အင်္ဂလိပ် အရှေ့အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီအဖို့ ခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခု ဖြစ်လာတယ်။ မြန်မာပြည်အနောက်ပိုင်း နယ်စပ်တလျောက် ပဋိပက္ခတွေကနေ အင်္ဂလိပ်မြန်မာ စစ်ပွဲ ၃ ကြိမ် ဖြစ်ပွားပြီး ကုန်းဘောင်မင်းဆက် ကျဆုံးခဲ့ရတယ်။ ကုန်းဘောင်မင်းဆက် ပျက်သွားတာဟာ မြန်မာတွေရဲ့ အမျိုးသားလွတ်လပ်ရေး ဆုံးရှုံးတာပါပဲ။